Thỏ ty tử: Vị thuốc bổ thận, tráng dương, kiện gân cốt

Tháng 5 17, 2023

667 Views 0

Nội dung chính

Thỏ ty tử (Semen Cuscutae) là hạt của dây Tơ hồng chín phơi khô, được đánh giá là một vị thuốc thượng phẩm trong Y học cổ truyền nhờ công năng bổ can thận, ôn thận tráng dương, ích tinh tủy và cường kiện gân cốt. Theo Tây y, dược liệu chứa dồi dào hoạt chất quý như Hyperin, Quercetin, Astragalin và Vitamin A giúp tăng cường hệ miễn dịch tự nhiên, cải thiện thị lực, làm dịu các cơn đau lưng mỏi gối và hỗ trợ điều trị hiệu quả các chứng liệt dương, di tinh do thận yếu.

Bài viết của Dược Bình Đông mang đến cái nhìn toàn diện từ đặc điểm sinh trưởng của dây Tơ hồng, kỹ thuật thu hái, các phương pháp bào chế đạt chuẩn đến việc chia sẻ các bài thuốc kết hợp Thỏ ty tử điều trị viêm khớp, mờ mắt hay tiêu chảy lâu ngày. Đồng thời, độc giả còn được cung cấp các lưu ý y khoa quan trọng về liều lượng an toàn, những đối tượng chống chỉ định và nguyên tắc kiêng kỵ thịt thỏ đặc biệt khi sử dụng vị thuốc này.

Câu hỏi liên quan bài viết

“Người bị thận yếu, di tinh, liệt dương nên dùng Thỏ ty tử ngâm rượu hay sắc chung với các vị thuốc khác tốt hơn?” – (Anh Tuấn, 38 tuổi)
“Khi đang sử dụng các bài thuốc bổ thận tráng dương chứa Thỏ ty tử, tại sao phải kiêng ăn thịt thỏ?” – (Anh Minh, kỹ sư)
“Phụ nữ đang mang thai hoặc bị chứng băng huyết có được sử dụng nước sắc hay viên nang Thỏ ty tử không?” – (Chị Thảo, 31 tuổi)
“Tôi bị mỏi gối, đau thắt lưng dai dẳng, dùng Thỏ ty tử kết hợp với Phụ tử chế như thế nào để cải thiện xương khớp?” – (Chú Hùng, 55 tuổi)
“Bào chế Thỏ ty tử bằng cách tẩm nước muối rồi sao vàng tại nhà như thế nào để giữ được nhiều dược chất nhất?” – (Cô Vy, 45 tuổi)
“Người trẻ tuổi bị mụn nhọt sưng đau có thể giã nát hạt Thỏ ty tử tươi lấy nước cốt bôi trực tiếp lên da được không?” – (Bạn Nam, 20 tuổi, sinh viên)
“Bị mờ mắt, thị lực suy giảm do can thận suy yếu thì bài thuốc Thỏ ty tử, Xa tiền tử, Thục địa uống trong bao lâu?” – (Bác Sơn, 65 tuổi)
“Người bị táo bón kinh niên hoặc cơ thể hỏa vượng có sử dụng được vị thuốc Thỏ ty tử hay không?” – (Chị Hạnh, 34 tuổi)
“Bột xương trâu kết hợp Thỏ ty tử và vỏ trứng gà chữa viêm khớp có dễ uống không và dùng liều lượng thế nào hàng ngày?” – (Bác Lộc, 62 tuổi)

Câu hỏi đang được cập nhật.

Hình ảnh vị thuốc thỏ ty tử sau khi được chế biến

Thỏ ty tử là một loại dược liệu được tin dùng trong nhiều bài thuốc Đông y. Đây được xem là vị thuốc quý có nhiều công dụng tốt cho sức khỏe, điển hình như: bổ thận dương, dưỡng can, ích tinh tủy, cường cân, kiện cốt,… Vậy cách dùng Thỏ ty tử như thế nào cho hiệu quả, cần lưu ý và kiêng kỵ những gì? Bài viết sau đây của Dược Bình Đông sẽ giúp bạn làm rõ câu trả lời nhé!

1. Giới thiệu về Thỏ ty tử

Vị thuốc Thỏ ty tử (Semen Cuscutae) là hạt lấy từ quả chín đã phơi hoặc sấy khô của dây Tơ hồng (Cuscuta australis R. Br. hoặc Cuscuta chinensis Lam) – một loại cây sống ký sinh trên những thân cây khác như cây Nhãn hoặc cây Cúc tần, thuộc họ Bìm bìm (Convolvulaceae). Thỏ ty tử còn được biết đến với những tên gọi khác như: Hoàng ty tử, Thiện bích thảo, Thỏ lũ, Thỏ lũy, Thổ khâu, Xích cương, Ngọc nữ,…

1.1. Giới thiệu về cây Thỏ ty tử (cây Tơ hồng)

Dây Tơ hồng là loài cây có thân dạng dây leo và phân thành nhiều nhánh. Trên thân có rễ bám để hút dưỡng chất từ cây bị ký sinh. Lá bị tiêu biến thành vảy nằm ở các đốt mắt thân cây. Hoa của cây có màu trắng nhạt, hình cầu. Quả có hình trứng, đỉnh dẹt dài khoảng 2mm. Trong mỗi quả có chứa khoảng 2 – 4 hạt, phần hạt chính là Thỏ ty tử.

Hình ảnh cây thỏ ty tử đang sống ký sinh trên một cây khác

Thỏ ty tử là tên gọi của hạt cây Tơ hồng – loài cây sống ký sinh trên những thân cây khác

Hạt Thỏ ty tử có hình tròn với đường kính dưới 0,1cm, phần vỏ bọc bên ngoài có màu vàng nâu, hơi xù xì. Khi soi dưới kính lúp sẽ thấy những vân nhăn nhỏ, một đầu hạt có chấm trắng. Khi đun sôi với nước, hạt sẽ tự động tách vỏ và để lộ nhân có màu trắng.

Dây tơ hồng có nguồn gốc xuất xứ từ châu Mỹ. Tuy nhiên, hiện nay bạn có thể dễ dàng tìm được loài cây này tại nhiều nước trên thế giới. Ở Việt Nam, cây Tơ hồng mọc nhiều ở khu vực đồng bằng và trung du Bắc Bộ. Cây thường ký sinh ở bờ bụi hoặc những thân cây lớn, chủ yếu là cây thuộc họ Cúc (Asteraceae), họ Cúc Tần (Pluchea indica) hoặc cây Nhãn.

1.2. Bộ phận dùng làm thuốc

Bộ phận được sử dụng để làm thuốc của cây Tơ hồng là phần hạt của quả chín đã được phơi hoặc sấy khô. Người ta thường thu hoạch cây Tơ hồng vào mùa thu (khoảng từ tháng 8 – 10 Dương lịch). Đây là thời điểm quả chín và có chất lượng tốt nhất. Khi thu hái, người ta sẽ cắt toàn bộ phần dây xuống rồi phơi khô và đập lấy hột. Sau đó, sàng lọc để giữ lại những hạt chắc mẩy.

Cách bào chế dược liệu Thỏ ty tử có thể được thực hiện theo 3 cách như sau:

Cách 1: Rửa sạch hạt rồi phơi khô. Tiếp theo, tẩm nước muối loãng và cuối cùng là sao vàng để dùng.
Cách 2: Đun hạt với nước đến khi hạt nở như cháo hoa rồi vớt ra. Giã nát, nặn thành từng bánh và phơi khô.
Cách 3: Cho hạt vào rượu nếp và bột mì rồi nhào để làm bánh, cắt thành miếng và phơi khô.

Ngoài ra, nhiều người còn ngâm Thỏ ty tử với rượu để bảo quản dược liệu lâu hơn.

Thỏ tử ty sau khi bào chế

2. Công dụng của Thỏ ty tử

Vị thuốc Thỏ ty tử được Đông y đánh giá cao về công dụng bổ thận, tăng cường sinh lý nam và xương khớp. Dược liệu này cũng đã được Tây y nghiên cứu và công nhận về công dụng trị bệnh đối với sức khỏe con người. Cụ thể như sau:

2.1. Theo Tây y

Khi nghiên cứu về dược liệu Thỏ ty tử, Tây y đã tìm thấy nhiều dược chất quan trọng cho cơ thể như: Hyperin, Lecithin, Cephalin, Quercetin, Astragalin, b-Carotene, g-Carotene, a-Carotene-5-6-Episode, Lutein, Taraxacin, Vitamin A, Glycoside.

Các hoạt chất kể trên được cho là có nhiều công dụng tuyệt vời cho sức khỏe, cụ thể như sau:

Hỗ trợ điều trị thận hư, liệt dương, di tinh.
Xoa dịu cơn đau lưng, mỏi khớp gối.
Hạ huyết áp và tăng cường chức năng miễn dịch tự nhiên của cơ thể.
Ức chế sự phát triển của các tế bào ung thư đầu vú.
Cải thiện thị lực.

2.2. Theo Đông y

Rất nhiều tài liệu Đông y đã ghi chép lại dược tính và công dụng của Thỏ ty tử như sau:

Tính vị: Vị ngọt, cay, tính bình.
Quy kinh: Can và Thận.
Công dụng: Bổ can thận, ôn thận tráng dương, dưỡng can, cường cân, kiện cốt, ích tinh tủy, minh mục, dưỡng cơ.
Chủ trị: Thận hư, di tinh, liệt dương, tinh lạnh, đau lưng, mỏi gối, đi giải nhiều lần, tả lỵ lâu ngày không khỏi.

Hình ảnh người đàn ông đang cảm thấy khó chịu do tình trạng thận hư

Thỏ ty tử hỗ trợ điều trị chứng thận hư, liệt dương, di tinh

3. Gợi ý một số bài thuốc từ Thỏ ty tử

Thỏ ty tử là vị thuốc được sử dụng rộng rãi trong các bài thuốc Đông y. Mời bạn đọc cùng tham khảo một số bài thuốc trị bệnh phổ biến từ loại dược liệu này:

3.1. Trị thận hư, di tinh, liệt dương, đau lưng, tiểu nhiều

Chuẩn bị: 40g Thỏ ty tử, 40g Tế tân, 40g Ngũ vị tử, 40g Trạch tả, 60g Hoài sơn, 80g Thục địa, 80g Sung úy tử.
Cách thực hiện: Đem tất cả các vị thuốc này tán thành bột mịn rồi trộn với mật và vo thành viên hoàn. Uống mỗi ngày 2 lần, mỗi lần dùng 8 viên uống cùng với nước ấm.

3.2. Trị tiêu chảy do thận hư

Chuẩn bị: 12g Thỏ ty tử, 12g Đảng sâm, 12g Câu kỷ tử, 12g Phục linh, 12g Hạt sen, 16g Sơn dược.
Cách thực hiện: Đem tất cả các vị thuốc này tán thành bột mịn rồi dùng gạo làm hồ vo thành viên hoàn. Sử dụng 2 – 3 lần/ngày, mỗi lần uống 10 viên (tương đương 12g).

3.3. Trị mờ mắt do can thận suy

Chuẩn bị: 12g Thỏ ty tử, 12g Xa tiền tử, 12g Thục địa.
Cách thực hiện: Đem tất cả các vị thuốc này tán thành bột mịn rồi trộn với mật. Sau đó, vo thành viên hoàn có kích thước như hạt đậu. Uống 2 lần/ngày, mỗi lần uống 15 viên (tương đương 12g) với rượu ấm.

3.4. Trị chứng tiêu khát, thận hư, tiêu lỏng

Chuẩn bị: 9g Thỏ ty tử, 9g Thạch liên tử, 12g Phục linh, 15g Hoài sơn.
Cách thực hiện: Đem tất cả dược liệu trên sắc uống mỗi ngày.

3.5. Dùng Thỏ ty tử trị mụn nhọt gây đau nhức

Chuẩn bị: 10g Thỏ ty tử
Cách thực hiện: Đem giã nát rồi chắt lấy nước cốt. Sau đó, dùng tăm bông chấm hoặc bôi lên vùng da bị nổi mụn. Thực hiện 2 lần/ngày vào sáng và tối trong vòng 5 – 7 ngày thì mụn sẽ khô, tróc ra và tự lặn.

3.6. Bài thuốc bổ thận, tráng dương, giảm đau lưng

Chuẩn bị: 1 thăng Thỏ ty tử (đem chưng với rượu rồi mang đi sấy khô) và 130g Phụ tử (chế).
Cách thực hiện: Đem cả 2 dược liệu này tán với bột mịn rồi trộn đều với rượu hồ để vo thành viên hoàn có kích thước bằng hạt đậu. Mỗi lần uống 50 viên thuốc cùng với rượu ấm.

3.7. Bài thuốc chữa bệnh viêm khớp

Chuẩn bị: 6g Thỏ ty tử, 9g Vỏ trứng gà, 15g Bột xương trâu.
Cách thực hiện: Tán bột các nguyên liệu và trộn đều. Mỗi ngày uống 6g, chia làm 3 lần sử dụng.

4. Một số lưu ý cần biết khi sử dụng vị thuốc Thỏ ty tử

Để sử dụng vị thuốc Thỏ ty tử đúng cách, người dùng cần lưu ý một số điều sau:

Tùy theo từng chứng bệnh mà Thỏ ty tử có thể được dùng đơn thuần hoặc kết hợp với những vị thuốc khác để sắc uống, hoặc ngâm rượu uống hằng ngày, hoặc tán làm bột rồi vo thành viên hoàn. Lưu ý, liều lượng sử dụng không quá 12 – 16g/ngày.
Khi dùng vị thuốc này, tuyệt đối không được ăn thịt thỏ.
Không dùng cho người thận có hỏa, táo bón, phụ nữ đang mang thai, băng huyết.
Những người bị chứng hỏa vượng, thận hư, âm hư cần hỏi ý kiến thầy thuốc trước khi sử dụng.

Hình ảnh thầy thuốc đang bắt mạch chẩn bệnh cho bệnh nhân

Người có hỏa vượng, thận hư, âm hư cần hỏi ý kiến thầy thuốc trước khi sử dụng

5. Tổng kết thông tin chính về vị thuốc Thỏ ty tử

Tóm lại, Thỏ ty tử là vị dược liệu quý với nhiều công dụng vượt trội như bổ thận tráng dương, ích tinh tủy, kiện cốt và tăng cường hệ miễn dịch. Tuy nhiên, để tránh tác dụng phụ, người dùng cần dùng đúng liều lượng (dưới 12-16g/ngày) và lưu ý chống chỉ định cho phụ nữ mang thai, người bị táo bón, hỏa vượng hoặc băng huyết, đặc biệt là kiêng ăn thịt thỏ khi dùng thuốc. Hy vọng những chia sẻ từ Dược Bình Đông sẽ giúp bạn chăm sóc sức khỏe an chủ động hơn.