Ho về đêm là bệnh gì? Nguyên nhân, Dấu hiệu và Mẹo cải thiện tại nhà

Cơn ho thường xuất hiện rõ hơn về đêm, nhất là lúc nằm nghỉ. Tình trạng này gây khó chịu, làm giấc ngủ gián đoạn, khiến người bệnh mệt mỏi, sức đề kháng suy giảm, dễ tái phát kéo dài. Nếu diễn ra thường xuyên, ho về đêm có thể là dấu hiệu cảnh báo rối loạn liên quan đến đường thở hoặc những bệnh lý tiềm ẩn khác cần lưu ý.

Vì sao cơn ho lại tăng lên vào ban đêm? Liệu nguyên nhân xuất phát từ cơ địa, thói quen sinh hoạt hay liên quan đến vấn đề sức khỏe nào đó? Làm thế nào để giảm triệu chứng và ngủ ngon trở lại? Cùng Dược Bình Đông tìm hiểu chi tiết trong nội dung dưới đây.

1.1. Tại sao cơn ho thường dữ dội hơn khi trời tối?

1.1. Cơ chế hình thành ho về đêm là gì?

Cơn ho thường xuất hiện rõ hơn vào ban đêm, đặc biệt trong khoảng buổi tối, về khuya hoặc gần sáng, xuất phát từ hai cơ chế sinh lý chính.

• Không khí ban đêm lạnh, khô khiến niêm mạc đường hô hấp trở nên nhạy cảm, dễ bị kích thích.
• Nồng độ epinephrine giảm khiến đường thở kém giãn nở hơn so với ban ngày.

Khi tình trạng ho ban đêm kéo dài, tái diễn nhiều lần, đây là dấu hiệu cho thấy chức năng hô hấp đang suy giảm. Người bệnh vì thế thường kèm theo cảm giác ngứa rát cổ, vướng cổ, nghẹt mũi, khiến giấc ngủ gián đoạn, cơ thể mệt mỏi.

1.2. Tác nhân sinh lý khiến bạn bị ho dai dẳng buổi tối

Trước đây, tình trạng này thường gặp ở người trung niên do lão hóa tự nhiên, biến đổi thời tiết khiến niêm mạc đường thở nhạy cảm hơn, hoặc tư thế nằm ngửa tạo điều kiện để dịch mũi, đờm hay axit dạ dày trào ngược lên cổ họng.

Thế nhưng trong nhịp sống hiện đại, cơn ho về đêm ngày càng phổ biến hơn, kể cả ở người trẻ. Tình trạng này bắt nguồn từ nhiều yếu tố mới trong sinh hoạt hằng ngày cùng môi trường, khiến niêm mạc họng cũng như hệ hô hấp dần suy yếu, trở nên nhạy cảm hơn.

• Sử dụng điều hòa liên tục hay ngủ trong không gian kín.
• Thường xuyên tiếp xúc môi trường ô nhiễm, nhiều khói bụi, khí thải.
• Duy trì các thói quen sinh hoạt thiếu khoa học như ăn khuya, uống ít nước, hút thuốc, nói lớn, thở miệng kéo dài.

Ngoài ra, việc sử dụng một số thuốc điều trị như hạ huyết áp, lợi tiểu hay chống trầm cảm cũng liên quan đến tình trạng ho ban đêm, do đó người bệnh nên trao đổi với bác sĩ để được chẩn đoán.

Khi nguyên nhân được nhận diện sớm, việc điều chỉnh lối sống kèm theo các biện pháp hỗ trợ ở phần sau thường giúp triệu chứng cải thiện rõ rệt chỉ sau vài ngày, ngay cả khi chưa cần dùng thuốc.

2. Dấu hiệu cảnh báo tình trạng ho đêm trở nên nguy hiểm

Bạn cần đặc biệt lưu ý khi cơn ho dai dẳng kéo dài trên 3 tuần hoặc có xu hướng nặng hơn dù đã áp dụng nhiều phương pháp hỗ trợ tại nhà.

Trường hợp này thường đi kèm các dấu hiệu bất thường, cho thấy nguy cơ liên quan đến bệnh lý tiềm ẩn và cần được thăm khám sớm để xác định phác đồ điều trị.

• Đờm đặc, đổi màu, có mùi lạ, lẫn máu.
• Sốt, nôn mửa, khó thở.
• Sụt cân không rõ nguyên nhân.
• Đau tức vùng ngực.

3. Các nguyên nhân bệnh lý liên quan đến ho đêm

3.1. Ho về đêm cảnh báo những bệnh lý gì?

Khi thăm khám, bác sĩ sẽ đánh giá dựa trên triệu chứng lâm sàng người bệnh gặp phải. Tùy từng trường hợp, bác sĩ sẽ chỉ định chẩn đoán chuyên sâu gồm nội soi thanh quản, nội soi dạ dày, xét nghiệm máu, chất nhầy hoặc chẩn đoán hình ảnh bằng chụp X-quang phổi, CT scan ngực để xác định bệnh lý gây ho vào ban đêm.

Ngoài các nguyên nhân thường gặp, một số bệnh lý hô hấp như giãn phế quản, ho gà, lao phổi, COPD hoặc bệnh phổi kẽ cũng liên quan đến tình trạng ho tăng về buổi tối. Người mắc nhóm bệnh này thường kèm cảm giác ngứa cổ, khạc đờm, tức ngực, thở khò khè, giấc ngủ bị ảnh hưởng.

Ho đêm dai dẳng có thể là dấu hiệu cảnh báo ung thư phổi, đặc biệt ở người có tiền sử hút thuốc trong thời gian dài. Tình trạng này thường đi kèm ra máu, sụt cân hoặc mệt mỏi dai dẳng không rõ nguyên nhân.

Bên cạnh đó, Ho về đêm  cũng bắt nguồn từ những bệnh lý như bệnh tim sung huyết, bệnh cường giáp, thiếu máu, chứng ngưng thở khi ngủ,…  Đáng lưu ý, suy tim là tình trạng nguy hiểm dễ bị bỏ sót. Khi chức năng bơm máu suy giảm, dịch ứ đọng tại phổi và phế quản làm xuất hiện cơn ho về đêm, kèm phù nhẹ ở mắt cá chân, bàn tay, khó thở khi ngủ.

3.2. Phác đồ điều trị ho ban đêm bằng Tây y

Sau khi xác định nguyên nhân ho đêm, bác sĩ căn cứ tình trạng cụ thể cùng thể trạng người bệnh để đưa ra hướng điều trị phù hợp.

3.3. Bài thuốc Đông y trị ho buổi tối theo thể bệnh

Theo Đông y, việc trị ho xuất hiện về đêm không chỉ nhằm làm dịu triệu chứng mà còn chú trọng điều hòa âm dương, phục hồi chức năng tạng phế. Cách dùng bài thuốc sẽ được lựa chọn dựa trên thể bệnh và biểu hiện cụ thể của từng người.

Bài thuốc 1 

• Công dụng: Hỗ trợ cải thiện tình trạng xuất hiện về ban đêm do cảm lạnh, đờm đặc, khàn tiếng, sốt cao. Dùng đều đặn giúp thông mũi, dịu cổ, bổ phế và nâng cao sức đề kháng.
• Nguyên liệu: 16g Khương giới, 16g Mã kế, 16g Đương quy, 16g Giao đằng, 16g Xương bồ, 16g Cát cánh, 12g Tục huyền, 12g Độc diệp thảo, 12g Cam thảo, 12g Xà hưu thảo, 10g Thiên niên kiện, 10g Bạch cự, 10g Ngũ mai tử, 8g Vỏ quế.
• Cách dùng: Chưng toàn bộ nguyên liệu với nước trong khoảng 45 phút đến 1 giờ, uống 3 lần mỗi ngày.

Một vài bài thuốc Đông y phù hợp cho triệu chứng ban đêm ho nhiều

Bài thuốc 2 

• Công dụng: Trường hợp viêm phế quản mạn tính, nhiều đờm trắng, tức ngực, đầy bụng, ăn kém, mệt mỏi, lưỡi trắng nhờn.
• Nguyên liệu: 16g Bạch truật, 16g Phục linh, 16g Ý dĩ, 12g Đẳng sâm, 12g Ngưu bàng tử, 12g Hạnh nhân, 12g Thương truật, 12g Hậu phác, 10g Bán hạ chế, 8g Trần bì, 4g Cam thảo, 3 lát Sinh khương, 3 quả Đại táo.
• Cách dùng: Sắc lấy nước, uống 2 lần trong ngày.

4. Phương pháp giúp giảm ho về đêm tại nhà

4.1. Mẹo dân gian giúp làm dịu ho về đêm

Ngoài các phương pháp điều trị bằng thuốc, nhiều mẹo dân gian từ thảo dược quen thuộc vẫn được áp dụng để làm dịu cổ, cải thiện tình trạng ho ban đêm. Những cách này tương đối dễ thực hiện, phù hợp dùng trước giờ ngủ để cơ thể thư giãn hơn.

Bên cạnh các mẹo dân gian, nhiều người còn sử dụng sản phẩm bảo vệ sức khỏe như Thiên Môn Bổ Phổi của Dược Bình Đông, chiết xuất từ thảo dược thiên nhiên quen thuộc. Sản phẩm phù hợp với người thường xuyên gặp tình trạng ho, đồng thời bổ phổi, từ đó, mang lại tác động đa chiều cho hệ hô hấp.

4.2. Trước khi đi ngủ nên làm gì để hạn chế cơn ho

Ngoài ra, một số thói quen buổi tối đơn giản tại nhà có thể làm dịu cổ, giảm tần suất ho lúc chiều tối, đặc biệt về đêm, từ đó dễ đi vào giấc hơn.

• Kê gối cao đầu giúp giảm trào ngược, hạn ứ đọng vùng cổ.
• Ăn nhẹ vào buổi tối, tránh ăn muộn nhằm hạn chế kích thích dạ dày.
• Giữ phòng ngủ sạch, thoáng; tránh bụi, nấm mốc, lông thú cưng.
• Uống đủ nước ấm trong ngày, ưu tiên trước giờ nghỉ nhằm duy trì độ ẩm niêm mạc.
• Giữ ấm cơ thể, chú trọng cổ, tai, mũi, ngực khi thời tiết thay đổi.
• Súc miệng nước muối sinh lý góp phần làm sạch khoang miệng.
• Xông mũi họng bằng nước ấm hoặc tinh dầu thảo dược quen thuộc để thông thoáng đường thở.
• Duy trì độ ẩm không khí bằng máy tạo ẩm hoặc chậu nước nhỏ, nhất là khi dùng điều hòa.

4.3. Những thói quen xấu kích thích phản xạ ho cần tránh

Một số thực phẩm như đồ chiên rán, món cay nóng, nước ngọt có gas, thức ăn nhiều dầu mỡ dễ làm tăng sinh nhiệt, khiến phản ứng viêm trầm trọng hơn. Dùng các món này vào buổi tối thường khiến ho ban đêm tái phát, dai dẳng về khuya.

Ngoài ra, những thói quen có hại như thức khuya, ngủ thiếu giấc, lạm dụng rượu bia, hút thuốc, căng thẳng kéo dài làm suy giảm miễn dịch. Khi thể trạng suy yếu, niêm mạc hô hấp dễ tổn thương, khả năng chống đỡ giảm rõ rệt.

5. Chế độ sinh hoạt giúp tăng đề kháng và bảo vệ phổi

Phổi khỏe bắt nguồn từ một cơ thể khỏe mạnh, nhờ đó khả năng chống lại tác nhân xâm nhập được nâng cao và quá trình phục hồi diễn ra hiệu quả hơn. Tuy nhiên, nền tảng này không thể hình thành trong thời gian ngắn mà cần được vun đắp từ những thói quen có lợi duy trì mỗi ngày.

• Ăn uống đúng giờ, khẩu phần cân đối 4 nhóm chất thiết yếu (đường bột, đạm, béo, vitamin – khoáng chất) tạo điều kiện cho các mô phục hồi, hệ miễn dịch hoạt động hiệu quả.
• Ngủ đủ giấc, đúng giờ, ưu tiên trước 23h làm cho quá trình tái tạo sinh học diễn ra trọn vẹn, góp phần cân bằng hormone
• Duy trì vận động nhẹ nhàng mỗi ngày, tối thiểu 30 phút như đi bộ, đạp xe hoặc tập thở đơn giản cải thiện tuần hoàn máu, tăng hiệu quả trao đổi oxy.
• Thực hành hít thở sâu, thiền hoặc yoga vào buổi tối điều hòa nhịp thở, làm dịu hệ thần kinh

Bên cạnh việc chăm sóc phục hồi, người bệnh cũng nên chủ động hình thành những thói quen giúp hạn chế tối đa nguy cơ tiếp xúc với các yếu tố gây hại từ bên ngoài:

• Giảm tiếp xúc với khói bụi, khói thuốc, hóa chất mạnh, đặc biệt vào buổi tối, giúp hạn chế tác nhân kích thích xâm nhập gây kích ứng, suy giảm sức đề kháng.
• Tiêm vắc xin phòng cúm, bệnh hô hấp theo khuyến cáo giúp cơ thể hình thành kháng thể, tăng khả năng phòng vệ, nhất là giai đoạn giao mùa.
• Duy trì cân nặng để giảm áp lực lên lồng ngực, vùng cổ khi nằm; thừa cân, béo phì dễ cản trở hô hấp ban đêm, tăng nguy cơ thở nông hoặc ngưng thở khi ngủ.

6. Tổng kết: Những điểm chính ho về đêm

Cơn ho xuất hiện về đêm khá phổ biến nhưng không nên chủ quan, nhất là khi kéo dài hoặc kèm biểu hiện bất thường. Việc nhận diện đúng nguyên nhân, từ thói quen sinh hoạt đến các vấn đề sức khỏe liên quan, giúp chủ động hơn trong hướng xử trí và phòng ngừa.

Bên cạnh tuân thủ chỉ định y tế, nhiều người lựa chọn kết hợp mẹo dân gian, điều chỉnh lối sống cùng sản phẩm thảo dược phù hợp nhằm cải thiện triệu chứng theo hướng tự nhiên.

Trong đó, Thiên Môn Bổ Phổi của Dược Bình Đông là lựa chọn được nhiều người tin dùng nhằm hỗ trợ phổi khỏe hơn, giảm khó chịu về đêm và góp phần cải thiện chất lượng giấc ngủ.

Sản phẩm được phát triển từ thảo dược thiên nhiên theo bài thuốc cổ truyền, kết hợp quy trình sản xuất hiện đại đạt chuẩn GMP, nhằm đảm bảo chất lượng ổn định cũng như hiệu quả hỗ trợ giảm ho trong quá trình sử dụng.

Lưu ý, các sản phẩm này không phải là thuốc và không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh.