Thời tiết cuối năm thay đổi đột ngột đi kèm nhiều đợt không khí lạnh, nhiệt độ giảm thấp, độ ẩm tăng cao. Đây là môi trường lý tưởng cho virus, vi khuẩn phát triển, đồng thời gây ra các bệnh lý hô hấp ở người. Bệnh lây truyền qua các giọt bắn li ti từ đường hô hấp hoặc khi tiếp xúc với bề mặt chứa mầm bệnh, dễ bùng phát thành dịch nếu không được phòng ngừa.
Trong đó, người cao tuổi là đối tượng dễ mắc bệnh và diễn biến phức tạp, nguy hiểm hơn so với người trẻ. Các biểu hiện bệnh hô hấp thường gặp ở người cao tuổi là: viêm phế quản cấp, viêm phổi, các đợt cấp của bệnh phổi mạn tính như hen phế quản hay bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD), lao phổi.
Nguyên nhân là theo quy luật tự nhiên, người cao tuổi thường bị lão hóa, suy giảm chức năng các cơ quan, trong đó có hệ miễn dịch và hệ thống hô hấp. Mặt khác, người cao tuổi thường có một hoặc nhiều bệnh lý mãn tính.
Theo thống kê, người cao tuổi Việt Nam trung bình có khoảng 4 đến 5 bệnh lý nền như tăng huyết áp, đái tháo đường, các bệnh về phổi, thận, xương khớp… Trong đó, người mắc một số bệnh như phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD), hen suyễn đã bị tổn thương biểu mô đường hô hấp sẵn “mở đường” cho mầm bệnh tấn công gây bệnh dễ dàng hơn.
Bên cạnh đó, triệu chứng bệnh hô hấp ở người cao tuổi thường không biểu hiện đầy đủ, không sốt hoặc chỉ sốt nhẹ nhưng diễn biến tăng nặng nhanh chóng. Các bệnh viện ghi nhận nhiều trường hợp chỉ có triệu chứng ban đầu như ho nhẹ nhưng tiến triển khó thở, viêm phổi nặng, suy hô hấp chỉ trong thời gian ngắn.
Tất cả những nguyên nhân kể trên đã góp phần tăng nguy cơ viêm đường hô hấp và trở nặng, phải điều trị tích cực cho người cao tuổi khi thời tiết chuyển mùa và lạnh ẩm.
Các bệnh hô hấp thường gặp ở người cao tuổi mùa cuối năm
Đường hô hấp được chia thành đường hô hấp trên và đường hô hấp dưới. Các bệnh lý nhiễm trùng đường hô hấp trên thường gặp là: cúm, viêm xoang, viêm thanh quản… còn viêm phế quản, viêm tiểu phế quản, viêm phổi… là các bệnh lý thường gặp ở đường hô hấp dưới.
Nhiễm trùng đường hô hấp trên thường do virus như cúm, adenovirus, hợp bào hô hấp RSV… Phương pháp điều trị chủ yếu là điều trị triệu chứng, cho người bệnh nghỉ ngơi, uống nhiều nước, dùng thuốc giảm đau hạ sốt, tăng cường dinh dưỡng… Tuy nhiên, các nhiễm trùng do virus có thể bội nhiễm thêm vi khuẩn, do đó đôi khi phải điều trị thêm kháng sinh trong trường hợp bội nhiễm. Đáng lưu ý, người cao tuổi thường đáp ứng điều trị thuốc kém, mất thời gian dài để hồi phục sức khỏe hoàn toàn, việc phát hiện bệnh ở giai đoạn sớm để điều trị kịp thời rất quan trọng. Do đó, khi người lớn tuổi có các dấu hiệu bất thường, người nhà cần đưa đi thăm khám ở cơ sở y tế để tránh nguy cơ trở nặng, điều trị mang lại hiệu quả cao.
Các nhiễm trùng đường hô hấp dưới thường do nguyên nhân từ các vi khuẩn như phế cầu khuẩn, liên cầu khuẩn, Staphylococcus (tụ cầu), Haemophilus influenzae (Hib), Moraxella catarrhalis… Các biến chứng nhiễm trùng hô hấp, đặc biệt là nhiễm trùng hô hấp dưới nếu không được chẩn đoán, xử trí và điều trị kịp thời, có thể để lại nhiều biến chứng nguy hiểm, thậm chí có nguy cơ tử vong.
Trong số các nguyên nhân gây viêm đường hô hấp kể trên, virus cúm và phế cầu là hai tác nhân thường gặp nhất, nguy cơ nhập viện và tử vong tăng dần theo độ tuổi.
Cứ 4 ca tử vong do cúm thì có 3 ca là người trên 65 tuổi. Virus cúm ở người cao tuổi ngoài gây ra những triệu chứng thông thường như hắt hơi, ho, sổ mũi, sốt, đau cơ… còn có thể gây ra những biến chứng hô hấp, tim mạch, nhiều trường hợp viêm phổi nặng biến chứng suy hô hấp cấp.
Những năm gần đây, theo thống kê có đến 70-85% ca tử vong do cúm mùa là ở độ tuổi trên 65. Tương tự, tỷ lệ nhập viện do cúm ở nhóm người trên 65 tuổi cũng chiếm từ 70-85%.
Bên cạnh đó, người cao tuổi thường mắc nhiều bệnh nền đi kèm như bệnh tim, tiểu đường, hen suyễn,… Sau khi nhiễm cúm, bệnh nhân còn có thể tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim và đột quỵ.
Phế cầu khuẩn là tác nhân chính gây nên viêm phổi, viêm màng não, nhiễm khuẩn huyết, thường tập trung nhiều ở nhóm trên 54-64 tuổi, đặc biệt cao ở nhóm người trên 65 tuổi. Theo nghiên cứu tại Mỹ ở nhóm đối tượng người trên 50 tuổi, hàng năm có khoảng 1.700 trường hợp viêm màng não do phế cầu, 7.000 trường hợp bị nhiễm trùng huyết, trên 420.000 người bị bệnh lý viêm phổi do phế cầu khuẩn.
Đặc biệt viêm phổi do phế cầu là nhiễm trùng phổi rất nghiêm trọng với biểu hiện viêm phổi thùy, viêm phế quản phổi, tràn dịch màng phổi, thậm chí gây áp xe phổi,… Viêm phổi do phế cầu đã và đang là gánh nặng bệnh tật rất nguy hiểm ở người lớn bởi đây là vi khuẩn độc lực mạnh thường trú, kết hợp với thực trạng phế cầu khuẩn đề kháng kháng sinh khiến quá trình điều trị phế cầu khuẩn gặp rất nhiều khó khăn, tốn kém chi phí điều trị. Các bệnh do phế cầu có thể để lại di chứng và tỷ lệ tử vong lên đến 20-30%, thậm chí với người lớn tuổi, người có bệnh nền,… tỷ lệ tử vong lên đến 50%.
Theo: vnvc.vn
