Cải thiện sức khỏe trong quá trình hóa trị
Ung thư là một trong những nguyên nhân tử vong hàng đầu trên thế giới. Tỷ lệ tử vong cao một phần là do hạn chế về khả năng điều trị bệnh, một phần là do phương pháp điều trị ung thư như hóa trị, xạ trị làm cơ thể tổn thương nghiêm trọng. Nhiều bệnh nhân không chịu nổi quá trình điều trị, chính vì thế vấn đề cải thiện sức khỏe sau mỗi đợt hóa trị được nhiều người quan tâm. Hãy cùng Dược Bình Đông tìm hiểu cách cải thiện sức khỏe sau hóa trị.
1. Hóa trị là gì?
Những bệnh nhân mắc ung thư có có nhiều phương pháp điều trị khác nhau như hóa trị, xạ trị, nhiệt trị và phẫu thuật.
- Hóa trị là một phương pháp giúp tiêu diệt các tế bào ung thư bằng việc sử dụng một hoặc nhiều loại thuốc kháng ung thư. Phương pháp hóa trị có thể kết hợp với phương pháp khác để cho hiệu quả điều trị cao nhất.
- Tuy nhiên, điểm hạn chế của liệu pháp này là tác động đồng thời lên cả tế bào ung thư và tế bào khỏe mạnh trên toàn bộ cơ thể, vì vậy nó có thể đem lại nhiều tác dụng phụ không mong muốn cho người bệnh.
2. Một số tác dụng phụ có thể gặp sau khi hóa trị
Những tế bào khỏe mạnh thường bị thuốc hóa trị tiêu diệt cùng tế bào ung thư là những tế bào có chu kỳ sinh trưởng nhanh như tế bào ở tủy xương, ở hệ tiêu hóa, nang tóc.
Theo quan điểm YHCT, hóa trị có thể làm tổn thương chính khí, ảnh hưởng khí huyết và chức năng các tạng. Chính vì thế sẽ gây ra một số tác dụng phụ thường gặp khi hóa trị như:
2.1. Ảnh hưởng tới tạng Tỳ
Các thuốc hóa trị là chất độc với cơ thể, nó làm suy yếu chức năng của Tỳ gây ra tình trạng:
- Buồn nôn, nôn ói: Tình trạng này thường xảy ra trong lúc hóa trị hoặc vài giờ, vài ngày sau hóa trị.
- Chán ăn: Tác dụng phụ của thuốc hóa trị có thể làm bệnh nhân thấy chán ăn, ăn không ngon miệng.
2.2. Ảnh hưởng tới tạng Thận
Theo Y học cổ truyền tạng Thận sinh tinh tủy, sinh huyết dịch, chủ xương cốt, lông tóc. Nên khi dùng thuốc hóa trị sẽ làm tổn thương Thận gây ra các biểu hiện như:
- Rụng tóc: Rụng tóc thường xảy ra sau khi hóa trị vài tuần. Tóc sẽ rụng từ từ, từng mảng, hầu hết bệnh nhân sẽ cạo sạch tóc khi tóc rụng nhiều.
- Giảm ham muốn tình dục: Khả năng sinh tinh của Thận giảm làm ảnh hưởng tới ham muốn tình dục của cả nam và nữ.
- Thoái hóa xương khớp: Thận sinh tinh tủy nuôi dưỡng xương khớp, khi thận tổn thương làm giảm tinh tủy dẫn đến xương khớp không được nuôi dưỡng có thể gây tình trạng thoái hóa xương khớp.
- Thiếu máu: do Thận hư không sinh huyết. Biểu hiện da dẻ xanh xao, nhợt nhạt, người yếu không có sức, chóng mặt.
2.3. Ảnh hưởng tới tạng Can
Can tàng trữ huyết dịch, điều tiết huyết dịch trong cơ thể. Can dễ bị tổn thương do phải loại bỏ chất độc của các thuốc hóa trị, có thể gây ra tình trạng:
- Lở miệng: Do gan bị tổn thương, chức năng gan suy giảm dẫn đến tình trạng nóng trong người, biểu hiện lở miệng, khô da, móng tay, móng chân giòn dễ gãy.
- Chảy máu: Gan cung cấp những chất giúp cho quá trình đông máu, nên gan bị tổn thương có thể dẫn đến tình trạng chảy máu khó cầm, chảy máu dưới da (bầm tím).
2.4. Ảnh hưởng tới tạng Phế
Theo Y học cổ truyền, Phế ngoài chức năng hô hấp còn vận chuyển khí đi nuôi cơ thể, trong đó có vệ khí để bảo vệ cơ thể khỏi tác động bên ngoài. Khi sử dụng thuốc hóa trị chức năng Phế suy giảm gây ra tình trạng:
- Sức đề kháng giảm: Tỳ khí và Phế khí giảm làm vệ khí cung cấp không đủ, chức năng bảo vệ cơ thể suy giảm, dễ bị nhiễm bệnh
- Ho kéo dài, ho về đêm: Do phế khí suy giảm gây ra tình trạng như thở ngắn, nói nhỏ, khó thở, ho kéo dài, ho về đêm.
2.5. Ảnh hưởng tới tạng Tâm
Thuốc hóa trị làm suy giảm khí huyết, ảnh hưởng tới Tâm, có thể gây ra tình trạng:
- Mất ngủ, ngủ không sâu giấc: Do khí huyết suy giảm không nuôi được Tâm huyết
3. Cách cải thiện sức khỏe sau mỗi đợt hóa trị
Dù thuốc hóa trị nhiều tác dụng phụ gây hại cho sức khỏe, nhưng để điều trị bệnh ung thư các bệnh nhân vẫn phải sử dụng. Các nhà khoa học vẫn đang cố gắng để tìm cách giảm tình trạng này.
Sau mỗi đợt hóa trị, cơ thể cần thời gian nghỉ ngơi và phục hồi. Một số cách dưới đây có thể giúp người bệnh duy trì thể trạng và giảm cảm giác mệt mỏi:
Ăn uống đủ chất, ưu tiên protein: Chia thành nhiều bữa nhỏ nếu chán ăn hoặc buồn nôn. Ưu tiên thực phẩm giàu protein như thịt, cá, trứng, sữa và các loại đậu để cung cấp năng lượng và duy trì khối cơ.
Uống đủ nước: Bổ sung nước và các loại chất lỏng phù hợp, đặc biệt khi bị nôn ói hoặc tiêu chảy, để hạn chế mất nước. Lượng nước cần thiết tùy tình trạng sức khỏe và chỉ định của bác sĩ.
Nghỉ ngơi và ngủ đủ giấc: Mệt mỏi là tác dụng phụ thường gặp sau hóa trị. Người bệnh nên dành thời gian nghỉ ngơi, ngủ đủ và tránh cố gắng quá sức trong những ngày cơ thể còn mệt.
Vận động nhẹ nhàng: Khi sức khỏe cho phép, có thể đi bộ hoặc thực hiện các bài vận động nhẹ theo hướng dẫn của nhân viên y tế. Hoạt động thể chất phù hợp có thể giúp duy trì sức khỏe và giảm mệt mỏi.
Theo dõi các dấu hiệu bất thường: Tác dụng phụ sau hóa trị khác nhau tùy loại thuốc và từng người. Nếu xuất hiện sốt, dấu hiệu nhiễm trùng, khó thở, đau ngực, chảy máu bất thường hoặc triệu chứng nghiêm trọng khác, cần liên hệ ngay với đội ngũ điều trị.
Tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ: Không tự ý sử dụng thuốc, thảo dược hoặc thực phẩm bổ sung để phục hồi sau hóa trị. Nếu muốn sử dụng thêm sản phẩm hỗ trợ, người bệnh nên trao đổi trước với bác sĩ điều trị để tránh ảnh hưởng đến quá trình điều trị.
