Chính sách Y tế: Kiểm tra sức khỏe học sinh đầu năm học là cần thiết?

Mỗi dịp khai trường, cùng với việc chuẩn bị sách vở và dụng cụ học tập, công tác kiểm tra sức khỏe học sinh đầu năm học luôn là nội dung quan trọng được ngành y tế và giáo dục phối hợp triển khai đồng bộ. Tuy nhiên, không ít phụ huynh vẫn băn khoăn liệu hoạt động này có thực sự cần thiết hay chỉ mang tính thủ tục hành chính?

Với sự ra đời của các văn bản pháp lý mới như Thông tư 33/2026/TT-BYT và Nghị định 165/2026/NĐ-CP, công tác kiểm tra sức khỏe đầu năm học đã được chuẩn hóa mang tính chiều sâu, trở thành lá chắn vững chắc bảo vệ thể chất và tinh thần cho thế hệ trẻ. Cùng Dược Bình Đông tìm hiểu ngay sau đây!

1. Tại sao phải kiểm tra sức khỏe học sinh đầu năm học?

Trẻ em và học sinh là nhóm đối tượng đang trong giai đoạn phát triển nhanh chóng về thể chất, trí tuệ lẫn tâm sinh lý. Việc theo dõi sức khỏe liên tục giúp phát hiện sớm các vấn đề bất thường vốn có thể ảnh hưởng tiêu cực đến khả năng học tập và sự phát triển lâu dài của trẻ.

Hoạt động kiểm tra sức khỏe học sinh đầu năm học đóng vai trò vô cùng thiết thực nhờ những giá trị vượt trội:

• Phát hiện sớm các bệnh lý học đường: Các tình trạng phổ biến như tật khúc xạ (cận thị, loạn thị), cong quẹo cột sống, bệnh răng miệng, suy dinh dưỡng hoặc béo phì thường tiến triển âm thầm. Khám đầu năm giúp can thiệp kịp thời trước khi bệnh trở nên nghiêm trọng.
• Tầm soát sức khỏe tâm thần và tâm lý: Môi trường học tập hiện đại tiềm ẩn nhiều áp lực. Việc kiểm tra định kỳ giúp sàng lọc sớm các rối loạn phát triển, bất thường tâm lý hay nguy cơ tự kỷ ở trẻ nhỏ.
• Tạo tiền đề học tập tốt nhất: Một thể trạng khỏe mạnh và tinh thần thoải mái là điều kiện tiên quyết giúp học sinh tiếp thu kiến thức hiệu quả và hăng hái tham gia các hoạt động thể chất.

Theo quy định, hoạt động này được thực hiện bắt buộc 1 lần/năm vào ngay thời điểm đầu mỗi năm học. Nhằm tạo điều kiện thuận lợi nhất, địa điểm kiểm tra được tổ chức rất linh hoạt: từ cơ sở giáo dục, Trạm Y tế cấp xã đến các cơ sở khám chữa bệnh đạt chuẩn, đáp ứng thực tế địa phương và tuân thủ quy định pháp luật.

2. Chương trình Sức khỏe học đường giai đoạn 2026-2035

Ngày 01/06/2026, Thủ tướng Chính phủ đã chính thức ban hành Quyết định 973/QĐ-TTg phê duyệt Chương trình Sức khỏe học đường giai đoạn 2026–2035. Định hướng chiến lược này đặt mục tiêu nâng cao toàn diện chất lượng công tác y tế trường học, đảm bảo điều kiện cho học sinh phát triển trọn vẹn cả về thể chất lẫn tinh thần.

Điểm đột phá cốt lõi của Chương trình là chuyển từ hình thức khám sức khỏe định kỳ thụ động sang hệ thống chủ động tầm soát, số hóa hồ sơ và đặt ra các mục tiêu cụ thể cho giai đoạn 2026–2030:

• 100% người học được kiểm tra, khám sức khỏe hoặc khám sàng lọc bệnh tật ít nhất 1 lần/năm và được cập nhật, quản lý thông tin vào Sổ sức khỏe điện tử kết nối liên thông với Cơ sở dữ liệu Quốc gia về dân cư.
• 100% cơ sở giáo dục có phòng y tế riêng biệt đạt chuẩn; đảm bảo nước sạch, vệ sinh an toàn thực phẩm và tổ chức theo dõi, đánh giá tình trạng dinh dưỡng cho học sinh.
• 60% cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông công lập có nhân viên y tế chuyên trách (đạt 100% đối với các trường phổ thông nội trú, bán trú, trường chuyên biệt và các trường cao đẳng, đại học).
• 100% cơ sở giáo dục tổ chức tuyên truyền, giáo dục về chăm sóc sức khỏe, dinh dưỡng học đường và sức khỏe tâm thần.

Giai đoạn 2031–2035, chương trình hướng tới giữ vững các kết quả đã đạt được, đồng thời phấn đấu đạt 100% các chỉ tiêu về nhân lực và cơ sở vật chất y tế học đường trên phạm vi toàn quốc.

3. Nội dung kiểm tra sức khỏe học sinh đầu năm học

Theo Thông tư 33/2026/TT-BYT, nội dung kiểm tra sức khỏe học sinh đầu năm học được thiết kế chuyên sâu và phù hợp với đặc điểm sinh lý từng cấp học:

Nội dung kiểm tra sức khỏe trẻ em trong cơ sở giáo dục mầm non

• Đánh giá chung: Kiểm tra các dấu hiệu sinh tồn (mạch, nhiệt độ, nhịp thở…), đánh giá tình trạng dinh dưỡng (chiều cao, cân nặng), sự phát triển tinh thần – vận động và rà soát tiền sử/lịch trình tiêm chủng.
• Sàng lọc chuyên sâu: Đánh giá hành vi và năng lực theo độ tuổi. Đặc biệt, trẻ từ 16 đến 30 tháng tuổi được đánh giá chuyên sâu nguy cơ tự kỷ để kịp thời hỗ trợ can thiệp sớm.
• Khám lâm sàng chi tiết: Khám toàn diện các bộ phận gồm đầu – cổ, mắt, tai – mũi – họng, răng – miệng và hệ cơ – xương – thần kinh.

Nội dung kiểm tra sức khỏe trẻ em trong cơ sở giáo dục mầm non

Khám sức khỏe học sinh phổ thông

• Khám thể lực: Ghi nhận các chỉ số chiều cao, cân nặng, chỉ số BMI và các thông số thể lực cơ bản.
• Khám lâm sàng: Kiểm tra hệ cơ quan toàn diện theo tiêu chuẩn y tế học đường (Mắt, Tai – Mũi – Họng, Răng – Hàm – Mặt, Tim mạch, Hô hấp, Cơ xương khớp…).
• Khai thác tiền sử: Thu thập thông tin tiền sử bệnh tật cá nhân, gia đình và khai thác thông tin sức khỏe sinh sản/sản khoa phù hợp với độ tuổi học sinh trung học.

Khám sức khỏe học sinh phổ thông

4. Trách nhiệm của các cơ sở giáo dục

Nghị định 165/2026/NĐ-CP quy định rõ trách nhiệm của nhà trường không dừng lại ở việc “khám cho có”, mà gắn liền với quản lý dữ liệu và xử lý y tế lâu dài:

• Chủ trì tổ chức thực hiện: Đảm bảo toàn bộ học sinh được kiểm tra sức khỏe đầu năm theo đúng Khoản 1 Điều 5 Nghị định 165/2026/NĐ-CP, phối hợp chặt chẽ với cơ sở y tế địa phương để bố trí nhân lực và hạ tầng đạt chuẩn.
• Số hóa dữ liệu sức khỏe (Cốt lõi): Cập nhật bắt buộc và chính xác toàn bộ kết quả kiểm tra lên Cổng dữ liệu sức khỏe của Bộ Y tế, phục vụ mục tiêu xây dựng cơ sở thông tin sức khỏe người học lâu dài, đồng bộ trên toàn quốc.
• Xử lý & Chuyển tuyến kịp thời: Khi phát hiện học sinh có dấu hiệu bất thường về thể chất hoặc tinh thần, nhà trường có trách nhiệm tư vấn cho phụ huynh và phối hợp chuyển tuyến học sinh đến các cơ sở khám chữa bệnh phù hợp để điều trị kịp thời.

5. Kết luận

Hoạt động kiểm tra sức khỏe học sinh đầu năm học theo Thông tư 33/2026/TT-BYT và Nghị định 165/2026/NĐ-CP hoàn toàn không phải là thủ tục hình thức, mà là một chính sách y tế học đường cấp thiết, mang tính chiến lược và nhân văn. Phụ huynh và nhà trường cần chủ động phối hợp chặt chẽ, theo sát dữ liệu sức khỏe của con trẻ để tạo dựng nền tảng thể chất và tinh thần vững chắc cho thế hệ tương lai ngay từ những ngày đầu năm học mới.

Lưu ý: Thông tin bài viết chỉ mang tính chất tham khảo kiến thức truyền thông sức khỏe và không thay thế chẩn đoán hay điều trị y khoa. Khi trẻ có biểu hiện bất thường, phụ huynh nên đưa trẻ đến cơ sở y tế để được bác sĩ khám và tư vấn trực tiếp.