Hay bị ù tai là triệu chứng của bệnh gì​? Nguyên nhân, Dấu hiệu nguy hiểm và Cách xử lý

Hay bị ù tai là tình trạng nhiều người gặp phải nhưng thường dễ bỏ qua. Âm thanh lặp lại trong tai dù không có nguồn phát bên ngoài chính là dấu hiệu cho thấy thính giác hoặc hệ tuần hoàn đang hoạt động kém ổn định.

Không ít trường hợp, biểu hiện này không chỉ xuất phát từ vấn đề tại tai mà còn liên quan đến sự suy yếu bên trong cơ thể. Dược Bình Đông sẽ giúp bạn xác định nguyên nhân và lựa chọn hướng xử lý phù hợp hơn.

1. Hay bị ù tai do đâu?

Sơ đồ hỗ trợ nhận diện phạm vi nguyên nhân để chủ động thăm khám khi ù tai kéo dài.

Hay bị ù tai (tiếng rít, o o, ù ù) là cảm giác nghe thấy âm thanh bất thường dù không có nguồn phát bên ngoài. Hiện tượng này thường liên quan đến rối loạn tại tai trong, mạch máu não hoặc dây thần kinh thính giác, làm quá trình dẫn truyền âm thanh bị nhiễu loạn. Điều này khiến não bộ ghi nhận những âm thanh giả dù môi trường xung quanh hoàn toàn yên tĩnh.

Người gặp phải tình trạng này thường nghe thấy tiếng ve kêu, tiếng ù liên tục hoặc cảm giác đầy tai khó chịu. Để xác định đúng hướng xử lý, cần phân loại nguyên nhân theo từng nhóm cụ thể.

1.1. Tổn thương cơ học

Nhận diện yếu tố tác động giúp bảo vệ tai và thăm khám khi triệu chứng kéo dài.

Ù tai trong nhóm này thường xuất phát từ các tác động trực tiếp lên cấu trúc của tai. Những yếu tố này ảnh hưởng đến ống tai ngoài, màng nhĩ hoặc tế bào lông ở tai trong, làm thay đổi áp suất và quá trình tiếp nhận âm thanh, từ đó khiến tín hiệu truyền qua dây thần kinh thính giác bị nhiễu loạn.

Do ảnh hưởng chủ yếu mang tính cơ học, biểu hiện thường khu trú và ít kèm dấu hiệu toàn thân. Một số nguyên nhân thường gặp gồm:

• Thói quen vệ sinh và chăm sóc tai không phù hợp, dùng vật cứng hoặc tăm bông ngoáy tai thường xuyên gây trầy xước ống tai hoặc vô tình đẩy ráy tai vào sâu gây tắc nghẽn, biến dạng âm thanh và giảm thính lực tạm thời.
• Tiếp xúc tiếng ồn (chấn thương âm thanh) trong thời gian dài buộc tai tiếp nhận cường độ âm thanh lớn liên tục, làm hệ thống xử lý trở nên quá tải, các tế bào lông bị kích thích quá mức và vẫn nghe thấy tiếng ù “o o” kéo dài sau đó.
• Thay đổi áp suất đột ngột trong các tình huống như đi máy bay, lặn sâu hoặc nghẹt mũi làm vòi nhĩ bị tắc nghẽn khiến tai không kịp thích nghi với sự chênh lệch áp suất, gây ra cảm giác ù tai, đau nhức hoặc tiếng gió rít bên trong.

1.2. Ù tai do suy nhược, khí huyết lưu thông kém

Sơ đồ giúp đối chiếu nguyên nhân, dấu hiệu đi kèm và định hướng chăm sóc sớm khi hay bị ù tai.

Hay bị ù tai trong nhiều trường hợp không xuất phát từ tổn thương tại tai mà liên quan đến sự suy yếu bên trong cơ thể. Hoạt động của hệ tuần hoàn và dây thần kinh thính giác không được nuôi dưỡng tốt làm quá trình dẫn truyền tín hiệu âm thanh trở nên kém ổn định. Sự suy giảm thường đến từ nhiều yếu tố khác nhau. Một số trường hợp điển hình gồm:

• Quá trình lão hóa tự nhiên làm giảm lưu lượng máu đến các cơ quan, kéo theo khả năng nuôi dưỡng tai trong cũng suy yếu.
• Lối sống thiếu điều độ như thiếu ngủ kéo dài, căng thẳng liên tục hoặc ăn uống không đầy đủ khiến khí huyết lưu thông kém, từ đó hoạt động thần kinh và tuần hoàn bị nhiễu loạn.
• Sự thay đổi nội tiết trong các giai đoạn nhạy cảm (dậy thì, sau sinh, tiền mãn kinh, mãn kinh), cùng với tác dụng phụ của một số loại thuốc (kháng sinh, lợi tiểu, giảm đau…) làm hệ thần kinh thính giác trở nên kém ổn định trong quá trình tiếp nhận và xử lý tín hiệu.

Những yếu tố này thường đi kèm cảm giác khó chịu tăng rõ khi mệt mỏi, dễ hoa mắt, ngủ không sâu, hay hồi hộp, giảm tập trung. Một số trường hợp còn bị lạnh tay chân, mệt mỏi dai dẳng lâu ngày.

Dưới góc nhìn của Y học cổ truyền, ù tai có liên quan đến sự suy yếu tạng phủ và khí huyết. Với quan niệm “Thận khai khiếu ra tai”, khi Thận khí suy kém hoặc Thận tinh bị hao tổn do lão hóa và lao lực, tai không còn được nuôi dưỡng đầy đủ dẫn đến tiếng ù dai dẳng. Đồng thời, tình trạng khí huyết hư suy làm đình trệ dòng máu lưu thông lên vùng đầu, khiến thính giác thiếu hụt dưỡng chất. Sự bất hòa giữa các tạng Can, Tỳ, Thận còn gây tắc nghẽn khí cơ, làm nhiễu loạn thanh khiếu và khiến triệu chứng ù tai trở nên trầm trọng hơn.

1.3. Hay bị ù tai là triệu chứng của bệnh gì?

Đối chiếu biểu hiện đi kèm giúp định hướng thăm khám và tránh tự quy kết nguyên nhân ù tai.

Ù tai xuất hiện lặp lại, kéo dài hoặc tăng dần thì thường gắn với các bệnh lý mà bạn đang mắc phải. Các biểu hiện này thường gặp trong một số bệnh lý như:

• Bệnh lý tại tai (viêm tai mạn tính, tổn thương tai trong, suy giảm thính lực do tuổi tác) thường đi kèm đau nhức, chảy dịch hoặc cảm giác sức nghe giảm rõ rệt.
• Bệnh lý mạch máu – tuần hoàn (tăng huyết áp, xơ vữa động mạch vùng cổ) khiến dòng máu lưu thông không đều, tạo ra cảm giác “vù vù” hoặc “thình thịch” theo nhịp tim (ù tai mạch đập).
• Bệnh lý cột sống cổ (thoái hóa, thoát vị đĩa đệm cổ) hoặc rối loạn khớp thái dương hàm (TMJ – viêm, sai lệch khớp, đĩa khớp bị trật) có thể chèn ép các mạch máu và dây thần kinh chi phối vùng đầu mặt, làm gián đoạn tín hiệu âm thanh truyền về não.
• Rối loạn thần kinh ảnh hưởng đến quá trình tiếp nhận cũng như xử lý tín hiệu âm thanh.
• Suy giảm chức năng thận hoặc rối loạn chuyển hóa làm giảm khả năng điều hòa, ảnh hưởng đến quá trình nuôi dưỡng cơ thể trong thời gian dài.

Việc xác định đúng nguyên nhân giúp bạn hiểu rõ tình trạng hiện tại và lựa chọn hướng xử trí phù hợp. Để tìm hiểu sâu hơn, bạn có thể tham khảo bài viết “Ù tai là bệnh gì?”, theo dõi phần 4 để nhận biết khi nào cần thăm khám bác sĩ.

2. Hay bị ù tai nên làm gì?

2.1. Điều chỉnh thói quen tổn thương tai

Hay bị ù tai trong trường hợp liên quan đến các tác động trực tiếp lên vùng tai cần được điều chỉnh từ thói quen sinh hoạt hằng ngày. Việc chăm sóc đúng cách giúp giảm kích thích và ngăn chặn tình trạng tiến triển nặng hơn:

• Hạn chế tiếp xúc với tiếng ồn lớn bằng cách tránh ở lâu trong môi trường ồn ào hoặc không nghe nhạc quá lớn. Nếu phải đeo tai nghe, hãy tuân thủ quy tắc 60/60 (âm lượng không quá 60% và không nghe quá 60 phút mỗi lần).
• Không ngoáy sâu vào ống tai để tránh trầy xước và đẩy ráy tai vào sâu gây tắc nghẽn. Nếu nghi ngờ có nút ráy tai, bạn nên đến cơ sở y tế để được xử lý chuyên nghiệp.
• Giữ tai khô, sạch bằng cách tránh để nước đọng sau khi tắm hoặc bơi, hạn chế để tai ẩm kéo dài vì sẽ làm tăng nguy cơ viêm nhiễm.

Trong trường hợp cảm giác khó chịu trở nên rõ rệt, một số mẹo dân gian đơn giản có thể giúp giảm nhanh triệu chứng trong thời gian ngắn.

2.2. Những phương pháp dân gian giúp giảm nhanh triệu chứng ù tai

Khi tiếng ù xuất hiện rõ rệt gây khó chịu, bạn có thể thử một vài cách đơn giản tại nhà để làm dịu nhanh. Các thao tác này tác động lên áp lực trong tai, lưu thông máu cục bộ, đồng thời giúp não bộ phân tán sự chú ý khỏi những âm thanh nhiễu loạn. Hiệu quả thường đến khá nhanh.

• Ngáp giả là cách cân bằng áp suất tai khá phổ biến. Bạn chỉ cần tạo động tác há miệng chậm và rộng giống như đang ngáp, lặp lại vài lần để mở vòi nhĩ, cân bằng áp suất giữa tai giữa và môi trường.
• Khi cảm giác căng tức xuất hiện, hãy thử liệu pháp “Vỗ trống tai”. Áp chặt 2 lòng bàn tay lên 2 tai rồi vỗ nhịp đều khoảng 30 lần để giúp kích thích tuần hoàn máu quanh khu vực thính giác và giảm cảm giác căng tức trong tai.
• Xoa và kéo nhẹ phần tai ngoài để tăng lưu thông máu tại chỗ và giảm cảm giác nặng tai.
• Dùng ngón tay xoa nhẹ vùng cơ trước tai (khớp hàm) và vùng sau gáy để giải phóng áp lực lên mạch máu liên quan đến vùng thính giác.
• Hoạt động nhai cũng được xem là một phương pháp kích thích hoạt động của các cơ quanh vòi nhĩ. Bạn có thể dùng kẹo cao su hoặc kẹo mềm trong vài phút để duy trì chuyển động hàm liên tục, hỗ trợ điều chỉnh áp lực tai giữa một cách tự nhiên.

Bên cạnh các thao tác trực tiếp lên tai, yếu tố môi trường cũng ảnh hưởng rõ đến cách bạn cảm nhận âm thanh. Âm thanh nhẹ nhàng, đều đặn như tiếng mưa rơi, tiếng suối chảy hay tiếng quạt quay có thể giúp não bộ bớt tập trung vào tiếng ù đơn điệu. Hiệu quả thấy rõ hơn vào ban đêm khi không gian yên tĩnh khiến tiếng ù trở nên nổi bật, tiếng ồn trắng sẽ giúp xoa dịu hệ thần kinh và dễ ngủ hơn.

3. Thay đổi thói quen sinh hoạt cải thiện tình trạng ù tai

Để giảm cảm giác khó chịu, bạn cần duy trì hoạt động tuần hoàn, thần kinh và nhịp sinh học ổn định. Khi máu lưu thông tốt và hệ thần kinh ít bị kích thích, quá trình tiếp nhận âm thanh sẽ ít bị nhiễu loạn.

• Ăn uống đúng giờ, đủ bữa, đủ chất để cung cấp đủ năng lượng mỗi ngày cho cơ thể.
• Uống đủ 2-2.5 lít nước/ngày để hỗ trợ tuần hoàn máu trơn tru.
• Ưu tiên ngủ đủ giấc và nên đi ngủ trước 23h để quá trình phục hồi diễn ra trọn vẹn.
• Giữ tinh thần thư giãn thông qua các hoạt động nhẹ nhàng (thiền, đi bộ, nghe nhạc,…) hoặc nghỉ ngơi hợp lý để xoa dịu thần kinh.
• Giữ ấm vùng cổ, vai gáy và tay chân để hỗ trợ lưu thông máu thuận lợi hơn.

Ngược lại, bạn nên hạn chế hoặc loại bỏ các thói quen có hại như thức khuya, làm việc quá sức, căng thẳng kéo dài. Ngồi lâu một tư thế, ít vận động, tiếp xúc thường xuyên với tiếng ồn lớn, uống không đủ nước hoặc ăn nhiều đồ mặn, dầu mỡ cũng dễ khiến cảm giác khó chịu rõ hơn.

Cà phê, trà đặc và thuốc lá cũng cần được kiểm soát. Những yếu tố này làm co mạch máu, đồng thời kích thích thần kinh, ảnh hưởng đến lưu lượng máu nuôi tai trong, làm tiếng ù trở nên to, chói và khó chịu hơn. Ngoài ra, nên hạn chế tối đa việc tiếp xúc thường xuyên với tiếng ồn lớn mà không có biện pháp bảo vệ tai.

4. Khi nào hay bị ù tai cần thăm khám bác sĩ

Nếu cảm giác khó chịu xuất hiện trong thời gian ngắn rồi tự biến mất, bạn có thể tiếp tục theo dõi và điều chỉnh tại nhà. Tuy nhiên, khi tình trạng kéo dài hoặc có xu hướng tiến triển nặng hơn, việc thăm khám sớm sẽ giúp bạn chủ động kiểm soát rủi ro.

Bạn nên đến gặp bác sĩ ngay khi gặp các dấu hiệu sau:

• Cảm giác ù tai tăng dần, dồn dập, không giảm khi đã nghỉ ngơi.
• Nghe kém đột ngột hoặc khả năng nghe không đều giữa hai bên tai.
• Đau tai, cảm giác đầy hoặc căng tức trong tai kèm chảy dịch bất thường.
• Xuất hiện tình trạng chóng mặt, buồn nôn, mất thăng bằng khi vận động.

Một số biểu hiện toàn thân cũng cần được lưu ý. Đau đầu kéo dài, hoa mắt, mệt mỏi nhiều, cảm giác hồi hộp, hụt hơi, tê bì tay chân, sụt cân không rõ nguyên nhân hoặc rối loạn giấc ngủ kéo dài,… đều là những tín hiệu không nên bỏ qua. Chủ động thăm khám đúng thời điểm giúp bạn hiểu rõ tình trạng hiện tại và tránh bỏ sót các vấn đề tiềm ẩn. Đây là bước cần thiết để bảo vệ sức khỏe lâu dài.

5. Tổng kết

Hay bị ù tai không chỉ gây khó chịu trong sinh hoạt mà còn có thể liên quan đến rối loạn tại tai, tuần hoàn hoặc thần kinh. Khi tình trạng kéo dài quá 2 tuần, xuất hiện liên tục, tăng dần hoặc kèm theo các dấu hiệu như nghe kém, chóng mặt, mất thăng bằng, đau đầu kéo dài, bạn nên thăm khám sớm để được đánh giá nguyên nhân.

Với những trường hợp nhẹ, bạn có thể bắt đầu từ việc chăm sóc tai đúng cách, hạn chế tiếng ồn, kết hợp điều chỉnh các thói quen sinh hoạt để giảm kích thích lên thính giác. Những thay đổi này giúp giảm dần cảm giác khó chịu.

Trong trường hợp liên quan đến suy nhược kéo dài, việc hỗ trợ từ bên trong cũng cần được cân nhắc. Một số sản phẩm thảo dược có thể giúp bồi bổ, cải thiện giấc ngủ và nâng nền thể trạng, từ đó hỗ trợ giảm các biểu hiện đi kèm. TPBVSK Bát Tiên Bình Đông là sản phẩm, được phát triển dựa trên công thức thảo dược cổ truyền, hỗ trợ bồi bổ cơ thể, giảm mệt mỏi, giúp ăn ngon ngủ ngon và tăng cường sức khỏe. Nhờ đó, nền tảng sức khỏe được ổn định hơn.

Còn trường hợp liên quan đến Thận suy kém với các biểu hiện ù tai, tiểu đêm, đau lưng mỏi gối, TPBVSK Bổ Thận Bình ĐÔng có thể được cân nhắc. Sản phẩm tập trung hỗ trợ bổ thận, giúp cải thiện các biểu hiện thận kém.

Các sản phẩm của Dược Bình Đông được phát triển dựa trên nền tảng y học cổ truyền, hướng đến mục tiêu chăm sóc sức khỏe lâu dài. Việc lựa chọn nên dựa trên tình trạng cụ thể và tư vấn từ chuyên môn khi cần thiết.

Lưu ý: Sản phẩm này không phải là thuốc và không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh.