Lâu lâu bị khó thở có nguy hiểm không, khi nào cần khám?
Nội dung chính
Lâu lâu bị khó thở biểu hiện qua những đợt khó lấy đủ hơi, có thể liên quan đến gắng sức, căng thẳng hoặc vấn đề tim, phổi.
Tần suất thấp không đủ để kết luận cơn khó thở vô hại. Bạn nên đi khám nếu cơn xuất hiện lúc nghỉ hoặc cản trở sinh hoạt; hãy gọi 115 khi khó thở kèm đau ngực dữ dội, tím tái hay lú lẫn.
Bài viết giúp bạn hiểu nội dung qua 3 phần chính: (1) Nguyên nhân khó thở và thời điểm thăm khám, (2) Cách xử trí và chăm sóc dài hạn, (3) Tổng kết lưu ý theo dõi và giới thiệu sản phẩm hỗ trợ sức khỏe.
Câu hỏi liên quan bài viết
Lâu lâu bị khó thở rồi tự hết thì khi nào vẫn nên đi khám?
Khó thở tái diễn dù tự hết vẫn cần thăm khám nếu cơn xuất hiện dày hơn, xảy ra lúc nghỉ hoặc cản trở sinh hoạt. Bạn nên chú ý khi triệu chứng kéo dài hơn 2 tuần hoặc thời gian hồi phục ngày càng lâu. Ghi lại thời điểm khởi phát, thời lượng và biểu hiện đi kèm sẽ giúp bác sĩ đánh giá nguyên nhân chính xác hơn.
Vì sao thỉnh thoảng lại thấy khó lấy đủ hơi?
Khó thở từng cơn có thể liên quan đến gắng sức, căng thẳng, khói bụi, dị ứng hoặc các vấn đề tim, phổi. Một số trường hợp còn liên quan đến hen suyễn hoặc trào ngược dạ dày. Hoàn cảnh xuất hiện, khả năng hồi phục và triệu chứng đi kèm giúp bác sĩ định hướng nguyên nhân phù hợp.
Khó thở đột ngột: khi nào cần gọi cấp cứu?
Khó thở đột ngột, dữ dội hoặc tăng nhanh kèm đau ngực nặng, tím tái, lú lẫn hay không thể nói bình thường cần gọi cấp cứu 115. Đây là những biểu hiện có thể liên quan đến tình trạng tim mạch hoặc hô hấp nghiêm trọng. Trong lúc chờ hỗ trợ, hãy giúp người bệnh ngồi tựa ở tư thế dễ thở và nới lỏng trang phục bó chặt.
Nên làm gì tại nhà khi xuất hiện cơn khó thở nhẹ?
Người có cơn khó thở nhẹ, không kèm dấu hiệu cấp cứu, có thể ngồi hơi cúi người, tì tay lên đùi và thở chậm qua môi chúm. Đồng thời, hãy chuyển đến nơi thoáng khí, nới lỏng trang phục và tránh khói bụi, mùi hương mạnh. Nếu triệu chứng không giảm hoặc tăng nặng, bạn cần tìm trợ giúp y tế thay vì tiếp tục tự xử trí.
Bác sĩ thường kiểm tra gì để tìm nguyên nhân khó thở?
Kiểm tra nguyên nhân khó thở thường bắt đầu bằng việc nghe tim phổi, đo dấu hiệu sinh tồn và chỉ số SpO₂. Tùy kết quả ban đầu, bác sĩ có thể chỉ định điện tim, công thức máu, X-quang ngực hoặc đo chức năng hô hấp. Không phải trường hợp nào cũng cần thực hiện tất cả các xét nghiệm này.
Cảm giác thiếu hơi thường đi kèm những biểu hiện nào?
Khó thở thoáng qua thường gây cảm giác không lấy đủ hơi, thở không sâu hoặc phải gắng sức hơn bình thường. Cơn có thể giảm nhanh sau khi nghỉ, nhưng đôi khi đi kèm ho, khò khè, chóng mặt hoặc tim đập nhanh. Thời gian kéo dài và mức độ ảnh hưởng sinh hoạt là những đặc điểm nên theo dõi.
Tim đập nhanh kèm khó thở có phải luôn do bệnh tim?
Khó thở kèm tim đập nhanh không nhất thiết do bệnh tim mà còn có thể liên quan đến căng thẳng hoặc lo âu. Tuy nhiên, triệu chứng tái diễn, xuất hiện lúc nghỉ hoặc kèm phù chân cần được bác sĩ đánh giá. Nếu khó thở dữ dội kèm đau ngực nặng, ngất hoặc tím tái, hãy gọi cấp cứu 115.
Vì sao khó thở xuất hiện khi nằm hoặc về đêm, và nên làm gì?
Khó thở khi nằm hoặc về đêm có thể liên quan đến trào ngược dạ dày, hen suyễn hoặc bệnh tim mạch. Khi triệu chứng xuất hiện, bạn nên ngồi tựa ở tư thế dễ thở và chủ động thăm khám, đặc biệt nếu cơn tái diễn. Nếu khó thở dữ dội, đau ngực nặng hoặc tím tái, cần gọi cấp cứu ngay.
Mục lục bài viết (6 mục)
Lâu lâu bị khó thở thường được nhận ra qua những lúc khó lấy đủ hơi, thở không sâu hoặc phải gắng sức hơn bình thường. Cơn khó thở có thể tự giảm ngay, rồi nhịp thở trở lại ổn định nên nhiều người dễ xem đây là phản ứng thoáng qua.
Nếu tình trạng khó thở xuất hiện thường xuyên hơn, xảy ra cả khi nghỉ hoặc bắt đầu ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày, bạn nên chú ý hơn. Việc xác định hoàn cảnh khởi phát, diễn tiến và các triệu chứng đi kèm sẽ giúp nhận biết khi nào có thể tiếp tục theo dõi và khi nào nên đi thăm khám.
1. Lâu lâu bị khó thở có sao không, khi nào cần đi khám?
Các yếu tố kích thích và vấn đề sức khỏe có thể liên quan đến cơn khó thở.
Lâu lâu bị khó thở thường gặp sau vận động mạnh, tiếp xúc với khói bụi, chất gây dị ứng hay trong giai đoạn căng thẳng, lo âu. Ở một số người, tình trạng khó lấy đủ hơi còn gắn với các vấn đề ở tim, phổi, hay hệ tuần hoàn.[4]
Tuy vậy, thở không sâu, phải cố lấy thêm hơi không đồng nghĩa với việc thiếu oxy trong máu. Có thể phân biệt dựa vào các đặc điểm sau:
| Đặc điểm | Kích ứng | Bệnh lý |
|---|---|---|
| Nhóm nguyên nhân | Vận động mạnh, làm việc quá sức, ô nhiễm, khói bụi, dị ứng, căng thẳng, rối loạn lo âu | Trào ngược dạ dày (GERD), hen suyễn nhẹ, dị ứng, bệnh hô hấp, vấn đề tim mạch giai đoạn sớm |
| Hoàn cảnh xuất hiện | Sau gắng sức, áp lực tâm lý tăng cao | Xảy ra cả lúc nghỉ, khi nằm, chỉ vận động nhẹ |
| Thời gian hồi phục | Giảm khá nhanh khi nghỉ, tránh xa tác nhân kích ứng | Kéo dài, tái diễn nhiều lần, cần nhiều thời gian hơn trước mới hồi phục |
| Xu hướng | Tần suất và mức độ tương đối ổn định | Ngày càng dễ xuất hiện, mức mệt tăng dần theo thời gian |
| Dấu hiệu đi cùng | Không ghi nhận bất thường đáng chú ý khác | Đau ngực, khò khè, ho, chóng mặt, tim đập nhanh |
| Mức cản trở sinh hoạt | Vẫn duy trì được các hoạt động thường ngày | Phải dừng lại lúc đi bộ, leo cầu thang hay đang nói chuyện |
Thay vì chỉ nhớ rằng mình “thỉnh thoảng bị”, nên để ý tình trạng khó thở thường đến sau bữa ăn, trước lúc ngủ, khi căng thẳng hay gắn với một hoạt động cụ thể. Thời gian diễn ra mỗi lần khó thở và khả năng hồi phục sau đó cũng là dữ kiện đáng ghi nhận.
Nếu hiện tượng này còn lặp lại quá 2 tuần, cơn đến dày hơn trước hay đi kèm bất thường khác, nên khám ban đầu tại chuyên khoa Nội tổng quát hoặc Hô hấp. Với đau ngực, đánh trống ngực, khó thở khi nằm, phù chân hay tiền sử bệnh tim, nên ưu tiên đánh giá tại chuyên khoa Tim mạch.
Trước buổi khám, nên ghi lại thời điểm cơn khó thở bắt đầu, bối cảnh khởi phát, thời lượng và dấu hiệu đi cùng. Các ghi nhận cụ thể giúp bác sĩ khai thác tiền sử, đối chiếu diễn tiến chính xác hơn.
Bác sĩ có thể nghe tim phổi, đo dấu hiệu sinh tồn, SpO₂ trước khi chỉ định bước kiểm tra tiếp theo. Tùy kết quả ban đầu, bác sĩ cân nhắc đo chức năng hô hấp, điện tim, công thức máu, X-quang ngực để tìm nguyên nhân.[4]
2. Khó thở, hụt hơi nên làm gì để giảm và hạn chế tái phát?
2.1. 4 nhóm dấu hiệu cảnh báo khó thở cần cấp cứu và xử trí
Nhận biết dấu hiệu nguy hiểm và gọi cấp cứu 115 khi cần.
Cần gọi cấp cứu 115 hoặc đưa người bệnh đến cơ sở y tế gần nhất nếu tình trạng trở nên dữ dội, tiến triển nhanh và đi kèm một trong các dấu hiệu sau:
- Đau tức ngực dữ dội: Ngực bị đè ép, bóp nghẹt, cơn đau lan sang cánh tay trái hoặc lên hàm. Nếu tình trạng này xảy ra sau bữa ăn, không nên vội quy cho đầy hơi hay trào ngược dạ dày.[6]
- Tím tái: Môi, đầu ngón tay hoặc ngón chân chuyển màu bất thường.
- Rối loạn ý thức, nhịp thở: Vã mồ hôi lạnh, lơ mơ, lú lẫn, thở dồn dập nhưng vẫn không lấy đủ hơi.
- SpO₂ dưới 94%: Cần đặc biệt chú ý nếu chỉ số giảm đi cùng khó thở tăng nhanh hoặc các dấu hiệu bất thường kể trên.
Trong lúc chờ hỗ trợ, để người bệnh ngồi tựa ở tư thế dễ thở, thả lỏng và nới trang phục đang bó chặt vùng cổ, ngực, bụng.
2.2. Các bước giảm cơn khó thở tại nhà và điều cần tránh
Các bước hỗ trợ tại chỗ khi không có dấu hiệu cấp cứu.
Với người đã được chẩn đoán hen suyễn hoặc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, thuốc xịt cắt cơn cần được dùng đúng theo chỉ định của bác sĩ. Trong lúc xử lý, nên tránh hít thêm tinh dầu tràm, bạc hà và các mùi hương mạnh.
Phản xạ thường gặp lúc ngộp thở là há miệng và cố hít rướn vào, nhưng kéo thêm hơi chưa chắc làm dễ chịu hơn. Trước hết, nên chuyển đến nơi yên tĩnh, thoáng khí, mở cửa sổ nếu cần, đồng thời hạn chế khói bụi và các yếu tố kích thích. Luồng gió lạnh từ quạt hoặc điều hòa cũng không nên thổi trực tiếp vào người.
Sau đó, ngồi hơi cúi về phía trước, hai tay tì lên đùi hoặc một mặt phẳng chắc chắn.[5] Cổ áo, cà vạt, thắt lưng cùng trang phục đang chèn ép vùng ngực, bụng cũng nên được nới lỏng.
Khi tư thế đã ổn định, hít nhẹ bằng mũi rồi thở chậm qua môi chúm, để thì thở ra dài hơn thì hít vào. Không cần cố lấy một hơi thật sâu ngay từ đầu. Nếu thấy dễ chịu, có thể dùng quạt cầm tay tạo luồng gió nhẹ quanh vùng mũi, miệng.[3]
Nước ấm phù hợp với trường hợp khô rát họng hay có dịch nhầy, nhưng chỉ đóng vai trò hỗ trợ. Bạn tham khảo thêm các kỹ thuật hít thở tốt cho phổi để luyện cách kiểm soát nhịp thở phù hợp.
Nếu khó thở đi kèm ho, đau rát họng, có đờm, trà hoa cúc, chanh đào mật ong hoặc lê hấp đường phèn dùng để làm dịu cổ họng, hỗ trợ làm loãng đờm. Những mẹo này chỉ phù hợp với chăm sóc tại nhà, không thay thế phác đồ điều trị hen suyễn hoặc bệnh tim mạch.
2.3. 5 nhóm thói quen giúp hạn chế cơn khó thở tái phát
Duy trì những thói quen phù hợp để hỗ trợ sức khỏe hô hấp lâu dài.
Các biện pháp tại chỗ chủ yếu giúp làm dịu khó chịu trong lúc khó thở đang xảy ra. Về lâu dài, khả năng hạn chế cơn tái phát còn phụ thuộc vào những thói quen được duy trì đều đặn mỗi ngày, thay vì chỉ chú ý đến một viên thuốc hay một cách xử lý riêng lẻ.
| Nhóm | Nên làm | Cần hạn chế |
|---|---|---|
| Ăn uống | Ăn vừa đủ, nhai kỹ, chia nhỏ bữa nếu thường đầy bụng. | Hạn chế nước có gas, món nhiều dầu mỡ, thức ăn cay. Tránh nằm ngay sau ăn.[6] |
| Sinh hoạt | Với người thường trào ngược về đêm, nên kê cao đầu hoặc nằm nghiêng trái.[6] Duy trì cân nặng phù hợp với thể trạng. | Tránh thức khuya, để căng thẳng trong thời gian dài. |
| Vận động | Đi bộ, bơi nhẹ, yoga ở mức phù hợp với sức hiện tại, tăng cường độ từ từ. | Không đột ngột tập nặng vượt mức đang quen. |
| Thói quen thở | Luyện thở cơ hoành lúc nhịp thở ổn định, để bụng giãn tự nhiên theo thì hít vào. | Tránh liên tục rướn ngực, thở nông, vô thức nín hơi lúc tập trung làm việc. |
| Môi trường | Dùng khẩu trang N95 hoặc KN95 ở nơi nhiều bụi, ô nhiễm. Giữ ấm vùng cổ, ngực lúc thời tiết chuyển mùa. | Tránh khói thuốc lá, không gian kín nhiều bụi, mùi hóa chất nồng. |
Riêng với thở cơ hoành, cách thực hiện quan trọng hơn việc cố lấy một hơi thật sâu. Thóp bụng rồi rướn ngực khi hít sâu khiến cơ hoành khó hạ xuống, trong khi cách thở bụng đúng để vùng bụng phình nhẹ theo thì hít vào rồi xẹp dần lúc thở ra.[2]
Thói quen sinh hoạt cần thời gian để trở nên quen thuộc. Tuần đầu đôi khi chưa thấy thay đổi rõ, còn từ tuần thứ ba đến tuần thứ tư, hiệu quả thường dễ nhận ra hơn khi cơ thể dần thích nghi. Duy trì đều quan trọng hơn việc cố tập thật nhiều trong vài ngày rồi bỏ dở.
3. Tổng kết: Theo dõi khó thở và sản phẩm hỗ trợ sức khỏe
Lâu lâu bị khó thở thường gặp sau gắng sức, trong giai đoạn áp lực tâm lý tăng cao, sau tiếp xúc với chất kích thích. Cần chú ý hơn khi tình trạng lặp lại dày, kéo dài, bắt đầu cản trở các hoạt động thường ngày; lúc này nên chủ động thăm khám để xác định nguyên nhân.
Trường hợp không thể nói bình thường, đau nặng ngực, tím tái, lú lẫn, ngất cần gọi cấp cứu 115.[1]
Bên cạnh việc theo dõi các triệu chứng, việc nghỉ ngơi đầy đủ và chăm sóc cơ thể cũng rất quan trọng. Với những người quan tâm đến các sản phẩm hỗ trợ sức khỏe hô hấp, có thể tham khảo Thực phẩm bảo vệ sức khỏe (TPBVSK) Thiên Môn Bổ Phổi của Dược Bình Đông. Sản phẩm giúp bổ phổi, hỗ trợ giảm ho do viêm họng, viêm phế quản.
Đối với nhu cầu bồi bổ sức khỏe, TPBVSK Bát Tiên Bình Đông hỗ trợ giảm mệt mỏi, giúp bồi bổ cơ thể, tăng cường sức khỏe và giúp ăn ngon, ngủ ngon.
Các sản phẩm trên chỉ có vai trò hỗ trợ, không thay thế thuốc chữa bệnh hoặc việc thăm khám khi triệu chứng kéo dài, tái diễn hay có dấu hiệu bất thường.
Các sản phẩm không phải là thuốc, không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh.
