
Hẹ là nguyên liệu quen thuộc, đồng thời xuất hiện trong nhiều mẹo dân gian dành cho người bị ho.
Tuy nhiên, cách chế biến, đối tượng áp dụng và giới hạn của các mẹo từ hẹ cần được hiểu đúng để sử dụng phù hợp, tránh xem đây là phương pháp thay thế điều trị khi triệu chứng kéo dài hoặc có dấu hiệu bất thường.
1. Đôi nét về trị ho bằng hẹ
Hẹ là thực phẩm quen thuộc, đồng thời được dùng trong dân gian để làm dịu ho khan, ho có đờm, đau rát họng, khàn tiếng và cảm giác khó chịu ở cổ họng.
Theo Y học cổ truyền, hẹ có vị cay, ngọt, tính ấm, hay xuất hiện trong một số bài thuốc liên quan đến đường hô hấp.
Ở góc độ y học hiện đại, lá hẹ cung cấp vitamin, khoáng chất cùng nhiều hợp chất thực vật. Một số nghiên cứu đã khảo sát hoạt tính sinh học của Allium tuberosum, song dữ liệu liên quan đến đường hô hấp vẫn chủ yếu ở giai đoạn tiền lâm sàng.
Các mẹo dùng hẹ tại nhà không thay thế chẩn đoán và điều trị theo nguyên nhân. Ho liên quan đến viêm phổi, viêm phế quản hay bệnh lý hô hấp khác cần được thăm khám, nhất là khi kéo dài trên 3 tuần, ho ra máu, đau ngực, giảm cân không rõ nguyên nhân hoặc sức khỏe suy giảm rõ rệt. Khó thở nghiêm trọng, hụt hơi đến mức không thể nói thành câu hoặc môi, lưỡi, da chuyển xanh xám là những dấu hiệu cần được hỗ trợ y tế khẩn cấp.
2. 6 cách làm bài thuốc dân gian chữa ho bằng Hẹ
Mẹo sử dụng Hẹ trị ho có thể được chế biến theo nhiều cách khác nhau như dùng Hẹ sống trực tiếp, hấp, đun sôi, chưng riêng biệt hoặc có kết hợp với nhiều nguyên liệu khác. Sau đây là một số cách dùng lá Hẹ cụ thể có thể tham khảo như sau:
2.1. Ăn, uống và chườm Hẹ trực tiếp trị ho
| Cách dùng | Chuẩn bị | Thực hiện | Lưu ý |
|---|---|---|---|
| Uống nước lá hẹ | Lá hẹ tươi, nước ấm | Rửa sạch lá hẹ, để ráo rồi cắt nhỏ và xay nhuyễn. Thêm nước ấm, khuấy đều và lọc lấy phần nước để dùng trong ngày. | Chỉ chuẩn bị lượng vừa đủ, bảo quản lạnh nếu chưa dùng ngay và không để qua nhiều ngày. |
| Ăn cháo hẹ | 100 g lá hẹ tươi, 50 g gạo tẻ | Nấu gạo đến khi chín nhừ. Lá hẹ rửa sạch, cắt khúc rồi cho vào khi cháo gần hoàn thành, đun thêm khoảng 2 phút. | Có thể dùng khi còn ấm như một món ăn trong thời gian bị ho hoặc khó chịu ở họng. |
| Chườm lá hẹ vùng cổ | Lá hẹ tươi | Rửa sạch, làm ấm lá hẹ rồi đặt lên vùng cổ trong thời gian ngắn. Thay phần lá khác khi nguội nếu tiếp tục thực hiện. | Không đặt lá quá nóng lên da. Ngừng chườm nếu da nóng rát, đỏ hoặc khó chịu. |
2.2. Lá Hẹ chưng Đường phèn trị ho, đau họng, tiêu đờm
Theo Y học cổ truyền, đường phèn có vị ngọt, tính bình và thường được dùng trong các bài thuốc liên quan đến ho, đờm. Hẹ chưng đường phèn là cách dùng dân gian nhằm làm dịu cổ họng, giảm cảm giác đau rát, nhất là khi ho rõ hơn trong thời tiết lạnh.
Sau đây là cách thực hiện mẹo này:
- Nguyên liệu: 100g lá hẹ tươi, 3 muỗng đường phèn.
Cách làm: Rửa sạch lá hẹ, để ráo rồi cắt nhỏ và cho vào chén. Giã nhỏ đường phèn, rải đều lên trên, sau đó hấp cách thủy khoảng 30 phút đến khi lá hẹ mềm và đường tan.
2.3. Lá hẹ kết hợp với nghệ và chanh
Nghệ và chanh được phối hợp với lá hẹ trong một số mẹo dân gian, chủ yếu nhằm làm dịu cảm giác đau rát ở họng và giảm khó chịu khi ho kèm đờm. Để thực hiện, chuẩn bị 20g củ nghệ, 10g lá hẹ tươi, 1 quả chanh và một ít đường phèn.
- Nướng chín nghệ, bỏ vỏ rồi giã nhuyễn.
- Rửa sạch lá hẹ và cắt ngắn; chanh thái thành lát mỏng.
- Cho các nguyên liệu vào chén, thêm đường phèn rồi hấp cách thủy đến khi đường tan.
- Chắt lấy phần nước sau khi hỗn hợp nguội bớt để sử dụng.
2.4. Lá hẹ hấp gừng
Theo Y học cổ truyền, gừng có vị cay, tính ấm nên thường xuất hiện trong các bài thuốc dành cho người cảm lạnh. Kết hợp gừng với lá hẹ là mẹo dân gian hướng đến làm ấm vùng họng, giảm cảm giác khó chịu khi ho do nhiễm lạnh.
Nguyên liệu gồm 250g lá hẹ tươi, 25g gừng.
- Rửa sạch lá hẹ, để ráo rồi cắt thành khúc ngắn.
- Gừng rửa sạch, đập dập.
- Cho hai nguyên liệu vào bát rồi hấp cách thủy khoảng 30 phút.
- Để hỗn hợp nguội bớt trước khi sử dụng..

- Hẹ có thể kết hợp với củ gừng tươi để làm tăng hiệu quả trị ho
2.5. Lá hẹ kết hợp với hoa đu đủ đực, hạt chanh
Theo kinh nghiệm dân gian, hoa đu đủ đực thường được dùng trong các bài thuốc liên quan đến ho, đờm, trong khi hạt chanh là nguyên liệu phối hợp trong một số cách chăm sóc đường hô hấp.
Kết hợp hai thành phần này với lá hẹ tạo thành mẹo dùng hướng đến làm dịu ho, hỗ trợ tống đờm khi cổ họng nhiều dịch tiết. Công thức gồm 15g lá hẹ tươi, 15g hoa đu đủ đực, 10g hạt chanh, một ít đường.
- Rửa sạch lá hẹ, hoa đu đủ đực, hạt chanh rồi để ráo.
- Xay nhuyễn các nguyên liệu với lượng nước vừa đủ.
- Cho hỗn hợp vào chén, thêm một ít đường rồi hấp chín.
- Để nguội bớt trước khi sử dụng.
2.6. Siro lá Hẹ và Húng chanh
Húng chanh thường xuất hiện trong các mẹo dân gian dành cho ho, đờm. Khi nấu cùng lá hẹ, gừng, tắc và đường phèn, hỗn hợp được cô lại thành dạng siro nhằm làm dịu cổ họng, giảm cảm giác khó chịu khi có nhiều dịch tiết. Nguyên liệu cần chuẩn bị gồm lá hẹ tươi, húng chanh, gừng, tắc, đường phèn.
- Rửa sạch các nguyên liệu rồi để ráo. Cắt nhỏ lá hẹ, húng chanh; gừng thái lát, tắc cắt đôi hoặc thái mỏng.
- Cho tất cả vào nồi, thêm lượng nước vừa đủ rồi đun ở lửa nhỏ khoảng 60 phút.
- Lọc bỏ phần bã, tiếp tục đun phần nước đến khi cô lại.
- Để siro nguội, cho vào dụng cụ sạch có nắp kín rồi bảo quản trong ngăn mát tủ lạnh.

3. Lưu ý dùng hẹ trong thời gian bị ho
Khi áp dụng các mẹo từ hẹ tại nhà, cần chú ý một số điểm sau:
- Chọn lá hẹ còn tươi, không dập úa; sơ chế kỹ trước khi chế biến.
- Không tự tăng lượng nguyên liệu hoặc kéo dài thời gian dùng với mục đích đẩy nhanh hiệu quả, do các công thức dân gian chưa có liều chuẩn áp dụng cho mọi đối tượng.
- Ngừng dùng nếu xuất hiện đau bụng, tiêu chảy hoặc phản ứng bất thường.
- Người từng dị ứng với hẹ cần tránh dùng lại. Tiền sử dị ứng với thực phẩm cùng họ Allium như hành, tỏi cũng cần được lưu ý.
- Phụ nữ mang thai, đang cho con bú, trẻ nhỏ hoặc người dùng thuốc thường xuyên nên thận trọng với các chế phẩm thảo dược dùng ở lượng lớn hơn mức thông thường trong bữa ăn.
Mẹo từ hẹ không thay thế điều trị nếu cơn ho bắt nguồn từ bệnh lý cần can thiệp chuyên môn. Ho kéo dài, tái diễn hoặc không cải thiện sau chăm sóc ban đầu cần được xác định nguyên nhân để lựa chọn hướng xử lý phù hợp, thay vì tăng lượng hẹ hay liên tục đổi sang các công thức dân gian khác.
Trong thời gian hồi phục, nên duy trì chế độ ăn cân đối, ưu tiên món mềm nếu cổ họng khó chịu và bổ sung nước theo nhu cầu của cơ thể. Không cần áp dụng một chế độ “bổ phổi” riêng hoặc cố định lượng nước giống nhau cho tất cả mọi người.
Khói thuốc, bụi, hóa chất và không khí quá khô dễ làm cổ họng thêm kích ứng. Không gian sinh hoạt nên được giữ thông thoáng; máy tạo ẩm có thể sử dụng nếu không khí khô nhưng cần vệ sinh thường xuyên. Ngủ đủ giấc và điều chỉnh mức vận động theo thể trạng cũng giúp cơ thể có thời gian phục hồi.
4. Tổng kết
Hẹ được sử dụng trong nhiều mẹo dân gian nhằm làm dịu ho và cảm giác khó chịu ở cổ họng. Các cách dùng tại nhà chỉ nên xem như biện pháp chăm sóc bổ sung; ho kéo dài, tái diễn hoặc kèm dấu hiệu bất thường cần được thăm khám để xác định nguyên nhân.
Người có nhu cầu chăm sóc đường hô hấp có thể tham khảo dòng TPBVSK Thiên Môn Bổ Phổi Bình Đông với các lựa chọn phù hợp theo độ tuổi, dạng sử dụng:
- TPBVSK Thiên Môn Bổ Phổi 280ml: dành cho người lớn, hỗ trợ bổ phổi, giảm ho khan, ho có đờm, ho gió, ho lâu ngày, ho về đêm hoặc sáng sớm; đồng thời hỗ trợ làm dịu cổ họng, giảm khàn tiếng theo công dụng đã công bố.
- TPBVSK Thiên Môn Bổ Phổi trẻ em 90ml: dành cho trẻ từ 3–10 tuổi, hỗ trợ bổ phổi, giảm ho khan, giảm cảm giác khó chịu ở họng theo công dụng đã công bố.
- TPBVSK Viên ngậm thảo mộc ho Thiên Môn Bình Đông: hỗ trợ giảm ho, giảm đờm, làm dịu cổ họng theo công dụng đã công bố.
Các sản phẩm do Dược Bình Đông phát triển, sản xuất trên dây chuyền đáp ứng tiêu chuẩn GMP. Để tìm hiểu thêm, có thể liên hệ hotline (028) 3980 8808.
>> Lưu ý: Sản phẩm này không phải là thuốc và không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh.

