Sức khoẻ theo mùa: Dịch tay chân miệng mùa tựu trường và chỉ đạo của Bộ Y Tế

Thời điểm học sinh quay trở lại trường học cũng là lúc các bệnh truyền nhiễm ở trẻ nhỏ gia tăng mạnh mẽ. Theo dữ liệu giám sát y tế, 8 tháng đầu năm 2026, cả nước đã ghi nhận gần 100.000 trường hợp mắc bệnh – tăng hơn 2,5 lần so với cùng kỳ năm ngoái. Trước diễn biến phức tạp này, Bộ Y tế đã ban hành văn bản khẩn chỉ đạo các địa phương và ngành giáo dục siết chặt công tác phòng chống dịch tay chân miệng mùa tựu trường. Cùng Dược Bình Đông cập nhật ngay những thông tin quan trọng để bảo vệ sức khỏe cho trẻ nhỏ!

Bệnh Tay Chân Miệng là gì?

Bệnh Tay Chân Miệng (Hand, Foot, and Mouth Disease – HFMD) là bệnh truyền nhiễm cấp tính do nhóm vi-rút ruột (Enterovirus) gây ra, trong đó có Coxsackievirus A16 và Enterovirus 71 (EV71).

Bệnh lây chủ yếu qua tiếp xúc với dịch tiết của người bệnh và phân, dịch từ bóng nước hoặc các đồ vật, bề mặt nhiễm vi-rút; vi-rút cũng có thể lây qua giọt bắn khi ho, hắt hơi hoặc nói chuyện. Vi-rút có thể truyền từ trẻ này sang trẻ khác thông qua giọt bắn khi ho, hắt hơi, tiếp xúc với dịch nốt phỏng, phân, hoặc do chạm vào đồ chơi, bàn ghế nhiễm mầm bệnh. Dù bất kỳ lứa tuổi nào cũng có thể mắc bệnh, nhưng trẻ dưới 5 tuổi là đối tượng dễ bị tấn công nhất do hệ miễn dịch còn non nớt và thường xuyên sinh hoạt tập thể tại các cơ sở mầm non, nhà trẻ.

Dấu hiệu nhận biết bệnh Tay Chân Miệng

Phụ huynh và giáo viên cần theo dõi sát các biểu hiện của trẻ để kịp thời phát hiện bệnh ngay từ giai đoạn đầu:

• Giai đoạn khởi phát (1 – 2 ngày đầu): Trẻ có biểu hiện sốt (sốt nhẹ hoặc sốt cao), mệt mỏi, đau họng, chảy nước dãi liên tục, quấy khóc và biếng ăn.
• Giai đoạn toàn phát:
  • Loét miệng: Xuất hiện các bọng nước nhỏ ở niêm mạc má, lợi, lưỡi. Khi vỡ ra, chúng tạo thành các vết loét gây đau rát, khiến trẻ gặp khó khăn khi ăn uống.
  • Phỏng nước trên da: Xuất hiện các nốt hồng ban hoặc mụn nước hình bầu dục ở lòng bàn tay, lòng bàn chân, đầu gối hoặc mông.
• Dấu hiệu cảnh báo biến chứng nguy hiểm: Nếu thấy trẻ có các biểu hiện như sốt cao trên 39 độ C không hạ, giật mình chới với (đặc biệt khi vừa bắt đầu thiếp đi), nôn ói nhiều, run giật tay chân, ngủ li bì/lừ đừ, quấy khóc bất thường, bỏ bú hoặc ăn uống kém rõ rệt, phụ huynh cần đưa trẻ đến ngay cơ sở y tế gần nhất.

Diễn biến dịch Tay Chân Miệng tính đến 8 tháng đầu năm 2026: 87,3% ca bệnh là trẻ dưới 5 tuổi

Báo cáo từ hệ thống giám sát bệnh truyền nhiễm cho thấy số ca mắc đang có xu hướng gia tăng mạnh trong 4 tuần gần đây. Các địa phương ghi nhận số ca bệnh cao gồm có: TP.HCM, Hà Nội, Đà Nẵng, Đồng Nai, Đồng Tháp, Tây Ninh và Lâm Đồng.

Đáng chú ý, nhóm trẻ dưới 5 tuổi đang đi học tại các nhà trẻ, trường mẫu giáo chiếm tới 87,3% tổng số ca mắc. Theo Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế), bệnh lưu hành quanh năm nhưng thường có xu hướng lập đỉnh vào tháng 9 và tháng 10. Sự trùng hợp giữa thời điểm đỉnh dịch và mùa tựu trường làm tăng nguy cơ lây nhiễm chéo nếu các biện pháp vệ sinh môi trường và quản lý ca bệnh không được thực hiện nghiêm ngặt.

Bộ Y tế chỉ đạo: Siết chặt phòng dịch từ khối mầm non

Để bảo vệ sức khỏe học sinh đầu năm học mới, Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên đã có văn bản đề nghị Bộ Giáo dục & Đào tạo cùng UBND các tỉnh, thành phố phối hợp thực hiện các giải pháp trọng tâm:

1. Thực hiện nghiêm nguyên tắc “3 sạch”: Bao gồm Ăn uống sạch – Ở sạch – Bàn tay sạch. Các trường mầm non, nhà trẻ phải đảm bảo nguồn nước sạch, xà phòng rửa tay thuận tiện cho trẻ và người chăm sóc.
2. Khử khuẩn học đường: Thường xuyên vệ sinh lớp học, làm sạch đồ chơi, dụng cụ học tập và các bề mặt tiếp xúc hằng ngày.
3. Giám sát và phát hiện sớm: Theo dõi sức khỏe của trẻ mỗi ngày. Khi phát hiện trẻ có triệu chứng sốt hoặc nổi phỏng nước, nhà trường cần thông báo ngay cho gia đình để đưa trẻ đi khám và cách ly kịp thời.
4. Phòng ngừa dịch chồng dịch: Chủ động triển khai các biện pháp phòng chống song song với các bệnh truyền nhiễm khác như Sốt xuất huyết và COVID-19.

Giải pháp phòng bệnh & Tăng cường đề kháng cho trẻ mùa tựu trường

Bên cạnh việc tuân thủ các chỉ đạo chung từ cơ quan quản lý, phụ huynh và nhà trường cần chủ động áp dụng các giải pháp chăm sóc sức khỏe toàn diện cho trẻ từ trong ra ngoài. Theo BS. Nguyễn Mậu Thạch (Phó khoa Phụ trách Khoa Nhiệt đới, Bệnh viện Sản – Nhi tỉnh Quảng Ngãi), việc thực hiện đồng bộ các biện pháp vệ sinh và chăm sóc thể trạng là yếu tố then chốt để ngăn chặn vi-rút lây lan:

• Vệ sinh đôi bàn tay chuẩn y khoa: Cả trẻ em và người lớn chăm sóc trẻ cần duy trì thói quen rửa tay thường xuyên bằng xà phòng dưới vòi nước sạch. Việc này đặc biệt quan trọng vào các thời điểm: trước khi nấu nướng, trước khi ăn hoặc cho trẻ ăn, trước khi bế ẵm, sau khi đi vệ sinh, cũng như sau khi thay tã và làm vệ sinh cho bé.
• Thực hành ăn uống sạch và từ bỏ thói quen xấu: Đảm bảo toàn bộ thức ăn của trẻ đều được nấu chín, uống nước đã đun sôi và dùng nguồn nước sinh hoạt đạt chuẩn. Phụ huynh cần quan sát và nhắc nhở trẻ không mút tay, không ngậm đồ chơi hay bốc thức ăn trực tiếp.
• Khử khuẩn môi trường sống và dụng cụ học tập: Định kỳ lau chùi sạch sẽ bề mặt bàn ghế, sàn nhà, tay nắm cửa và các loại đồ chơi của trẻ bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn chuyên dụng (như Cloramin B).
• Cách ly nguồn lây an toàn: Hạn chế tối đa việc cho trẻ tiếp xúc với người đang mắc hoặc nghi ngờ mắc bệnh. Nếu trẻ xuất hiện các triệu chứng của Tay Chân Miệng, cần cho trẻ nghỉ học và cách ly tại nhà trọn vẹn từ 7 đến 10 ngày (hoặc đến khi khỏi hẳn) để cắt đứt chuỗi lây nhiễm tại trường học.
• Chăm sóc dinh dưỡng khi trẻ bị loét miệng: Cơn đau rát do các vết loét trong khoang miệng khiến trẻ dễ bỏ ăn, quấy khóc. Phụ huynh nên ưu tiên chế biến các món ăn mềm, lỏng, nguội (như cháo, súp) và chia nhỏ thành nhiều bữa trong ngày để đảm bảo năng lượng cho trẻ.

Kết luận

Trước diễn biến phức tạp của dịch tay chân miệng mùa tựu trường, sự chủ động phối hợp giữa nhà trường, gia đình và cộng đồng chính là lá chắn an toàn nhất cho trẻ nhỏ. Hãy duy trì thói quen vệ sinh “3 sạch” mỗi ngày để giúp con an tâm đến trường!

Lưu ý: Bài viết của Dược Bình Đông chỉ mang tính chất cung cấp thông tin y học thường thức, không thay thế cho các chẩn đoán hoặc phác đồ điều trị từ bác sĩ chuyên khoa.