Dùng điện thoại quá nhiều và tác động đến sức khỏe

Điện thoại thông minh ngày càng trở thành một phần quen thuộc trong cuộc sống, từ liên lạc, làm việc, học tập đến giải trí. Tuy nhiên, dùng điện thoại quá nhiều, đặc biệt trong thời gian dài, ít nghỉ giải lao hoặc sử dụng không đúng tư thế, có thể ảnh hưởng đến mắt, cổ vai gáy, bàn tay, giấc ngủ và sinh hoạt hằng ngày. Vậy sử dụng điện thoại như thế nào để hạn chế những tác động không mong muốn đến sức khỏe? Cùng Dược Bình Đông tìm hiểu ngay!

1. Vì sao chúng ta ngày càng dành nhiều thời gian cho điện thoại?

Điện thoại thông minh đáp ứng nhiều nhu cầu trong cuộc sống hiện đại. Chỉ với một thiết bị, người dùng có thể gọi điện, nhắn tin, làm việc, học tập, đọc tin tức, xem video, sử dụng mạng xã hội và giải trí.

Bên cạnh nhu cầu thực tế, các nền tảng mạng xã hội và nội dung trực tuyến cũng khiến người dùng dễ dành nhiều thời gian hơn dự kiến cho màn hình. Đặc biệt, việc liên tục kiểm tra thông báo, đọc tin hoặc lướt nội dung có thể hình thành thói quen sử dụng điện thoại trong nhiều khoảng thời gian nhỏ của ngày.

Tuy nhiên, vấn đề không nằm ở việc có sử dụng điện thoại hay không mà còn phụ thuộc vào thời lượng, mục đích, thời điểm và cách sử dụng. Với những người phải làm việc nhiều giờ trước máy tính hoặc điện thoại, việc loại bỏ hoàn toàn thời gian sử dụng màn hình cũng không thực tế.

2. Sử dụng điện thoại không phải lúc nào cũng có hại

Điện thoại và mạng xã hội không chỉ mang đến những tác động tiêu cực. Khi được sử dụng với mục đích phù hợp, thiết bị số có thể hỗ trợ kết nối với người thân, bạn bè, công việc, học tập và tiếp cận thông tin.

Một nghiên cứu năm 2019 của Keith Hampton tại Michigan State University cho thấy tác động của công nghệ cần được nhìn nhận dựa trên cách sử dụng và bối cảnh các mối quan hệ xã hội, thay vì xem mọi hình thức sử dụng đều có hại. Chẳng hạn, gọi điện cho người thân hoặc trò chuyện với bạn bè ở xa có giá trị khác với việc dành nhiều giờ lướt nội dung một cách thụ động. Vì vậy, điều quan trọng là sử dụng điện thoại có mục đích và cân bằng với ngủ nghỉ, vận động và giao tiếp trực tiếp.

3. Dùng điện thoại quá nhiều có thể ảnh hưởng đến sức khỏe như thế nào?

Ảnh hưởng đến mắt

Nhìn màn hình trong thời gian dài có thể làm giảm tần suất chớp mắt, khiến mắt dễ khô, mỏi và khó chịu. Nên nghỉ mắt thường xuyên và có thể áp dụng quy tắc 20-20-20.

Ảnh hưởng đến giấc ngủ

Dùng điện thoại vào buổi tối, đặc biệt trước khi ngủ, có thể làm trì hoãn giờ đi ngủ và ảnh hưởng đến nhịp sinh học. Vì vậy, nên hạn chế sử dụng điện thoại khi chuẩn bị đi ngủ.

Căng cứng cổ, vai

Thói quen cúi đầu nhìn điện thoại trong thời gian dài có thể khiến cơ vùng cổ và vai phải chịu áp lực, gây căng cứng và khó chịu. Nên giữ điện thoại gần tầm mắt và thường xuyên thay đổi tư thế.

Đau hoặc khó chịu ở ngón cái, bàn tay và cổ tay

Nhắn tin, cuộn màn hình và thao tác liên tục bằng ngón cái là những chuyển động lặp lại, có thể gây khó chịu ở bàn tay và cổ tay khi sử dụng nhiều. Nếu xuất hiện đau kéo dài, nên giảm thao tác lặp lại và cho bàn tay nghỉ ngơi.

Giảm thời gian vận động và các hoạt động khác

Dành quá nhiều thời gian cho điện thoại có thể khiến thời gian dành cho vận động, nghỉ ngơi hoặc giao tiếp trực tiếp bị thu hẹp. Vì vậy, nên cân bằng thời gian sử dụng điện thoại với vận động và các hoạt động khác.

4. Dấu hiệu cho thấy bạn đang dành quá nhiều thời gian cho điện thoại

Không có một con số thời gian sử dụng điện thoại phù hợp với tất cả mọi người. Điều đáng lưu ý là khi việc sử dụng điện thoại bắt đầu ảnh hưởng đến sức khỏe, giấc ngủ hoặc sinh hoạt hằng ngày.

Một số dấu hiệu bạn nên xem lại thói quen sử dụng gồm:

• Khó chủ động dừng sử dụng: thường xuyên cầm điện thoại lên dù không có việc cần thiết hoặc khó dừng lại khi đã dự định nghỉ.
• Ảnh hưởng đến giấc ngủ: thường xuyên thức khuya để xem video, đọc tin hoặc lướt mạng xã hội.
• Giảm thời gian vận động và hoạt động khác: dành nhiều thời gian cho điện thoại thay vì vận động, nghỉ ngơi hoặc giao tiếp trực tiếp.
• Ảnh hưởng đến công việc, học tập hoặc sinh hoạt: thường xuyên mất tập trung, trì hoãn công việc hoặc bỏ qua các hoạt động cần thiết vì điện thoại.
• Xuất hiện các triệu chứng lặp lại: mắt thường xuyên mỏi, cổ vai căng cứng hoặc bàn tay, cổ tay khó chịu sau khi sử dụng.

5. Làm thế nào để sử dụng điện thoại hợp lý hơn?

Chủ động kiểm soát thời gian sử dụng

Kiểm tra thời gian sử dụng màn hình mỗi ngày để biết mình đang dành bao nhiêu thời gian cho điện thoại. Có thể đặt giới hạn cho những ứng dụng thường khiến bạn sử dụng lâu hơn dự định và tắt các thông báo không cần thiết.

Cho mắt nghỉ thường xuyên

Không nhìn màn hình liên tục trong thời gian dài. Áp dụng quy tắc 20-20-20 và điều chỉnh độ sáng màn hình phù hợp với môi trường.

Hạn chế sử dụng điện thoại trước khi ngủ

Nên tạo một khoảng thời gian thư giãn không có màn hình trước giờ ngủ. Nếu cần sử dụng thiết bị vào buổi tối, hãy hạn chế thời gian và tránh để việc xem nội dung kéo dài đến sát giờ ngủ.

Chú ý tư thế

Đưa điện thoại lên gần tầm mắt thay vì liên tục cúi đầu. Thường xuyên thay đổi tư thế và tránh giữ cổ tay hoặc ngón tay ở một tư thế quá lâu.

Tăng vận động và các hoạt động ngoài màn hình

Dành thời gian đi bộ, tập luyện, đọc sách, gặp gỡ gia đình hoặc bạn bè và tham gia các hoạt động ngoài màn hình. Điều này giúp cân bằng thời gian sử dụng thiết bị trong ngày.

6. Trẻ em và thanh thiếu niên cần lưu ý gì khi sử dụng điện thoại?

Trẻ em và thanh thiếu niên là nhóm cần được quan tâm đặc biệt vì thời gian sử dụng thiết bị có thể ảnh hưởng đến giấc ngủ, vận động và các hoạt động hằng ngày.

Cha mẹ nên quan tâm đến thời gian và mục đích sử dụng, thay vì chỉ đặt ra một giới hạn thời gian cứng nhắc. Có thể khuyến khích trẻ nghỉ mắt, vận động, tham gia các hoạt động ngoài màn hình và hạn chế sử dụng điện thoại gần giờ ngủ.

Đồng thời, nên quan sát những dấu hiệu như mỏi mắt, thiếu ngủ, đau cổ vai hoặc việc sử dụng điện thoại bắt đầu ảnh hưởng đến học tập và sinh hoạt.

7. Kết luận

Điện thoại là một phần của cuộc sống hiện đại và mang lại nhiều tiện ích trong công việc, học tập, giao tiếp và giải trí. Tuy nhiên, dùng điện thoại quá nhiều hoặc sử dụng không đúng cách có thể ảnh hưởng đến mắt, cổ vai, bàn tay, giấc ngủ và thời gian dành cho vận động.

Thay vì loại bỏ hoàn toàn điện thoại, mỗi người có thể chủ động điều chỉnh thời gian, tư thế, thời điểm và mục đích sử dụng. Nghỉ giải lao thường xuyên, cho mắt thư giãn, hạn chế sử dụng điện thoại trước khi ngủ và duy trì vận động là những thói quen đơn giản giúp cân bằng giữa công nghệ và sức khỏe.