Hiểu đúng để an tâm: Yếu tố đảm bảo an toàn sau mỗi mũi vắc-xin

Nhiều người vẫn nghĩ rằng càng gần hạn sử dụng thì chất lượng các mũi vắc-xin càng giảm. Đây là một hiểu lầm phổ biến, chưa phản ánh đúng cách hạn dùng được xây dựng và kiểm soát trong thực tế. Nếu được quản lý đúng cách, vắc-xin vẫn giữ chất lượng, mức độ an toàn và hiệu quả cho đến ngày cuối cùng trong thời hạn sử dụng.

Thông tin này được các chuyên gia chia sẻ tại đàm thoại “Hành trình đằng sau mỗi mũi tiêm an toàn” do Báo Sức khỏe & Đời sống phối hợp cùng Takeda Việt Nam tổ chức, với sự tham gia của PGS.TS.BS. Phạm Quang Thái (Phó Trưởng Khoa Kiểm soát bệnh truyền nhiễm, Viện Vệ sinh Dịch tễ Trung ương – NIHE, Trưởng Văn phòng Tiêm chủng mở rộng khu vực miền Bắc) và TS. Nguyễn Thị Lý (Trưởng Khoa Kiểm định Vắc xin Vi rút, Viện Kiểm định Quốc gia Vắc xin và Sinh phẩm Y tế – NICVB).

Hành trình kiểm soát chất lượng vắc-xin

Trước khi được lưu hành đưa vào sử dụng, mỗi loại vắc-xin phải trải qua nhiều năm nghiên cứu, cùng các thử nghiệm tiền lâm sàng và lâm sàng nghiêm ngặt để chứng minh chất lượng, độ an toàn và hiệu quả. Sau đó, nhà sản xuất phải nộp hồ sơ đăng ký theo tiêu chuẩn quốc tế cho cơ quan quản lý dược, đồng thời cơ sở sản xuất phải đạt tiêu chuẩn GMP (Good Manufacturing Practices).

Vì vắc-xin là chế phẩm sinh học đặc biệt, mỗi lô sản phẩm đều được kiểm soát chất lượng riêng biệt và phải trải qua kiểm định độc lập bởi cơ quan kiểm định quốc gia trước khi đưa vào sử dụng. Khi xuất khẩu sang các nước khác như Việt Nam, vắc-xin vẫn được kiểm tra thêm một lần nữa theo các tiêu chuẩn của WHO, EMA hay FDA.

Bảo quản đúng cách – Yếu tố then chốt

Chuỗi bảo quản lạnh cho vắc-xin được duy trì liên tục từ nhà máy, kho trung tâm cho đến điểm tiêm, với nhiệt độ thường xuyên trong khoảng +2°C đến +8°C. Nhờ sự kết hợp giữa cơ sở vật chất đạt tiêu chuẩn và quy trình vận hành chuyên nghiệp, chất lượng vắc-xin được bảo đảm chắc chắn trong suốt vòng đời sản phẩm, kể cả với những lô cận hạn dùng.

Hạn sử dụng không phải là con số ước lượng

Theo các chuyên gia, hạn sử dụng của vắc-xin được thiết lập dựa trên các nghiên cứu độ ổn định nghiêm ngặt, không phải là con số cảm tính. Ngay cả sau khi hạn dùng được công bố, nhà sản xuất vẫn tiếp tục nghiên cứu và bổ sung dữ liệu để theo dõi chất lượng sản phẩm. Chất lượng vắc-xin còn được giám sát định kỳ qua việc lấy mẫu kiểm tra tại kho bảo quản và các điểm tiêm chủng.

Với hạn sử dụng ghi theo dạng tháng/năm, vắc-xin vẫn được sử dụng cho đến hết ngày cuối cùng của tháng đó. Ví dụ, hạn sử dụng ghi tháng 6/2026 thì vắc-xin vẫn đảm bảo chất lượng đến hết ngày 30/6/2026. Qua hàng chục năm theo dõi y khoa, việc tiêm vắc-xin cận hạn không làm tăng tỷ lệ phản ứng bất lợi.

Kết luận

Tính an toàn của mỗi mũi tiêm không nằm ở việc vắc-xin còn bao nhiêu ngày đến hạn sử dụng, mà nằm ở toàn bộ chuỗi kiểm soát chất lượng xuyên suốt: từ nghiên cứu, sản xuất, kiểm tra độc lập, đến bảo quản đúng chuẩn tại từng điểm tiêm. Khi các điều kiện này được tuân thủ nghiêm ngặt, vắc-xin vẫn giữ nguyên hiệu lực và mức độ an toàn cho đến tận ngày cuối cùng của thời hạn sử dụng. Vì vậy, người dân có thể hoàn toàn an tâm khi tiêm, kể cả những lô vắc-xin cận hạn sử dụng.

Bài viết mang tính chất tham khảo, không thay thế cho tư vấn y khoa. Vui lòng tham khảo ý kiến chuyên gia y tế để được hướng dẫn cụ thể.

Nguồn tham khảo: Báo Sức khoẻ & Đời sống