Ho hụt hơi: Nguyên nhân, cách xử trí và dấu hiệu cần cấp cứu
Ho hụt hơi xảy ra khi những tràng ho liên tiếp làm gián đoạn nhịp hít thở, khiến người bệnh khó lấy lại hơi, đôi khi kèm tức ngực, mệt mỏi hoặc khò khè.
Khả năng lấy lại hơi sau cơn ho là thông tin cần chú ý. Nếu hụt hơi tái diễn, hãy đi khám sớm. Nếu khó thở đến mức không nói tròn câu, tức nặng ngực hoặc tím môi, hãy gọi 115 ngay.
Bài viết giúp bạn hiểu nội dung qua 4 phần: (1) biểu hiện và yếu tố liên quan đến ho hụt hơi, (2) xử trí trước mắt cùng dấu hiệu cấp cứu, (3) chăm sóc hô hấp dài hạn, (4) tổng kết theo dõi triệu chứng và giải pháp hỗ trợ.
Vì sao dễ hụt hơi sau một tràng ho dồn dập?
Làm sao nhận biết hụt hơi sau cơn ho?
Biểu hiện hụt hơi sau cơn ho thường gồm phải hít mạnh để lấy lại nhịp thở, tức ngực và mệt mỏi. Một số người còn cảm thấy thiếu không khí, hơi thở đứt quãng hoặc càng cố hít sâu càng thấy nghẹt. Nếu liên quan đến bệnh đường hô hấp, người bệnh có thể xuất hiện thêm khò khè, thở rít hoặc đờm đặc. [1]
Nên làm gì để lấy lại nhịp thở sau khi ho?
Ho kèm tim đập nhanh và hụt hơi khi nào cần cấp cứu?
Nếu tim đập nhanh kèm khó thở dữ dội, tức nặng ngực, tím môi, lơ mơ hoặc ngất, hãy gọi 115 ngay. Khi hồi hộp và hụt hơi tái diễn nhưng chưa có dấu hiệu cấp cứu, bạn vẫn nên đi khám sớm để tìm nguyên nhân. [1]
Khó thở đến mức không nói tròn câu thì phải làm gì?
Gọi cấp cứu 115 ngay nếu người bệnh khó thở đến mức không nói tròn câu, nhất là khi kèm tức nặng ngực hoặc tím môi. Trong lúc chờ hỗ trợ, hãy ở tư thế dễ thở và làm theo hướng dẫn của nhân viên cấp cứu. [1]
Ho kèm hụt hơi và mệt mỏi nên sinh hoạt thế nào?
Ho khan và khó lấy lại hơi cần theo dõi dấu hiệu gì?
Ho khan kèm hụt hơi cần theo dõi tần suất cơn ho, thời điểm xuất hiện và mức độ khó lấy lại hơi sau mỗi lần ho. Bạn nên ghi nhận thêm cảm giác tức ngực, khò khè hoặc những yếu tố kích thích như khói bụi, không khí lạnh. Nếu xuất hiện khó thở dữ dội, đau ngực nghiêm trọng hoặc môi tím tái, hãy gọi cấp cứu ngay. [1]
Vì sao không nên tự dùng thuốc cắt cơn khi ho kèm hụt hơi?
Việc chỉ dựa vào thuốc cắt cơn không đủ để giải quyết mọi nguyên nhân gây ho kèm hụt hơi. Triệu chứng này có thể liên quan đến bệnh hô hấp, trào ngược dạ dày hoặc vấn đề tim mạch, mỗi nguyên nhân cần cách xử trí phù hợp. Nếu cơn ho tái diễn hoặc kéo dài, người bệnh nên đi khám thay vì tự lựa chọn thuốc. [1] [5]
Mục lục bài viết (5 mục)
Ho hụt hơi thường xuất hiện sau một tràng ho dồn dập, bạn phải hít mạnh vài lần mới bắt lại được nhịp, ngực còn tức, người vẫn đuối. Biểu hiện này lặp lại nhiều lần, kèm thêm những dấu hiệu khác thì cần được chú ý kỹ hơn để xác định lúc nào nên tiếp tục theo dõi, lúc nào cần đi khám.
1. Ho hụt hơi do đâu và những biểu hiện nào đáng lưu ý?
Ho hụt hơi thường được dùng để mô tả trạng thái sau một tràng ho kéo dài hoặc dồn dập, người ho phải hít mạnh mới bắt lại được nhịp, ngực còn tức, sức cũng hụt đi. Một số người mô tả cảm giác ấy như “đói không khí”, hơi thở đứt quãng hoặc thấy khó chịu khi cố hít sâu.
Khi ho dồn dập, bạn có ít thời gian để hít vào giữa các lần ho nên có thể thấy khó lấy lại nhịp thở. Cơn ho kèm khò khè hoặc khó thở kéo dài cũng có thể liên quan đến bệnh đường thở. [1]
Cơn ho dồn dập có thể gặp trong ho gà hoặc các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp. Ho và hụt hơi cũng có thể kéo dài sau COVID-19. Nếu ho dữ dội, tái diễn hoặc kèm khó thở, bạn nên được đánh giá y tế. [3] [4]
Ở đời sống hằng ngày, môi trường xung quanh cũng tác động trực tiếp lên vùng họng và niêm mạc. Khói thuốc lá, bụi mịn, nấm mốc, phấn hoa, lông thú cưng là những nguồn kích thích thường gặp. Với điều hòa, nhiều gia đình thành thị duy trì điều hòa quá lạnh hoặc phòng kém thông thoáng có thể khiến một số người cảm thấy khó chịu ở đường hô hấp.
Nếu hụt hơi mới xuất hiện, tái diễn hoặc kéo dài sau khi cơn ho đã dịu, hãy đi khám sớm. Dưới đây là một số nhóm yếu tố có thể liên quan. [1]
| Nhóm nguyên nhân | Cơ chế | Dấu hiệu đi kèm |
|---|---|---|
| Thể lực giảm, ít vận động hoặc hút thuốc | Thể lực kém có thể khiến bạn dễ hụt hơi khi gắng sức. Hút thuốc cũng làm tăng nguy cơ ho và bệnh phổi. [1] | Mau mệt hoặc hụt hơi khi vận động. |
| Thai kỳ hoặc thừa cân | Những thay đổi trong thai kỳ hoặc tình trạng thừa cân có thể đi cùng khó thở. [1] | Nếu hụt hơi mới xuất hiện hoặc tăng dần, nên được đánh giá. |
| Bệnh hô hấp: hen suyễn, COPD, viêm phế quản, ho gà | Tùy nguyên nhân, đường thở có thể viêm, co hẹp hoặc tăng tiết đờm. Ho gà có thể gây từng tràng ho dữ dội. [1] [3] | Khò khè, thở rít, khạc đờm đặc. |
| Bệnh tiêu hóa: trào ngược GERD | Acid từ dạ dày trào ngược có thể kích thích thực quản/họng và góp phần gây ho ở một số người. [5] | Ợ hơi, cơn ho rõ hơn khi nằm ngửa. |
| Bệnh tim mạch: suy tim | Suy tim có thể gây khó thở, đặc biệt khi gắng sức hoặc khi nằm. [1] | Phù nề, khó chịu tăng khi gắng sức. |
Trước buổi thăm khám, nên ghi lại thời điểm ho, tính chất đờm, tần suất khó lấy lại hơi sau cơn. Những ghi chú này cho bác sĩ thêm dữ kiện về diễn tiến. Tùy theo kết quả thăm khám, bác sĩ cân nhắc các kiểm tra cần thiết như xét nghiệm máu, X-quang phổi hoặc điện tâm đồ ECG.
Ho khan kèm hụt hơi cần theo dõi gì?
Ghi lại thời điểm ho, số lần phải dừng để lấy hơi và các yếu tố khởi phát như khói, bụi hoặc không khí lạnh. Hãy chú ý khò khè, tức ngực hoặc khó thở còn kéo dài khi nghỉ. [1]
Xem thêm các nguyên nhân gây hụt hơi để đối chiếu các dấu hiệu đi kèm.
2. Bị hụt hơi sau cơn ho nên làm gì và khi nào cần cấp cứu?
Gọi cấp cứu 115 ngay nếu khó thở nặng đến mức không nói tròn câu, tức nặng ngực, đau lan ra tay, lưng, cổ hoặc hàm, môi tím tái, lơ mơ hoặc ngất. Nếu có các dấu hiệu này, hãy gọi ngay mà không chờ đo SpO₂. [1] [6]
Máy đo SpO₂ tại nhà chỉ cung cấp kết quả ước tính. Nếu số đo thấp bất thường so với thường ngày hoặc giảm dần, hãy liên hệ nhân viên y tế và mô tả các triệu chứng đi kèm. [6]
Nếu chỉ hụt hơi thoáng qua và đã dịu, hãy dừng hoạt động, ngồi ở nơi thoáng khí và thả lỏng vai. Bạn có thể nới quần áo quanh cổ và ngực nếu đang bị gò bó. [2]
Khi đã lấy lại nhịp, hãy thở nhẹ nhàng. Bạn có thể hít nhẹ qua mũi rồi thở ra từ từ qua môi chúm, tránh cố hít sâu hay nín hơi. [2]
Khi đã thở ổn định và nuốt bình thường, bạn có thể nhấp từng ngụm nước ấm để dịu họng. Nếu vẫn khó thở khi nghỉ hoặc triệu chứng tăng lên, hãy tìm hỗ trợ y tế. [1] [7]
3. 5 nhóm biện pháp chăm sóc hô hấp và hạn chế kích ứng
Khi triệu chứng đã ổn định, các thói quen dưới đây có thể hỗ trợ chăm sóc hô hấp và giảm tiếp xúc với yếu tố kích ứng.
| Nhóm | Nên làm | Hạn chế |
|---|---|---|
| Ăn uống | Ăn đủ các nhóm chất, ăn vừa no và uống nước theo nhu cầu. Nếu bác sĩ đã dặn giới hạn lượng nước, hãy làm theo chỉ định. | Đồ nhiều dầu mỡ, cay nóng, nước có gas. Tránh nằm ngay sau ăn. |
| Sinh hoạt | Ngủ đủ 7-8 giờ mỗi đêm, giữ giờ ngủ ổn định. Người hay trào ngược có thể nằm nghiêng bên trái, kê cao đầu giường và tránh nằm ngay sau ăn. Dành thời gian thư giãn, thiền định, giữ cân nặng hợp lý. | Thức khuya, làm việc quá sức, căng thẳng thời gian dài. |
| Vận động | Vận động vừa sức khoảng 30 phút mỗi ngày với các bộ môn nhẹ nhàng như đi bộ, yoga hoặc bơi lội. | Tập quá sức, cố vượt ngưỡng chịu đựng. |
| Rèn nhịp hít thở | Khi đã ổn định, có thể tập thở chậm và nhẹ theo hướng dẫn phù hợp. [2] | Thở gấp, thở nông kéo dài do căng thẳng. Thói quen nín hơi trong lúc tập trung làm việc hay sử dụng thiết bị điện tử. |
| Mẹo dân gian | Nước ấm hoặc đồ uống ấm có thể giúp dịu họng. Mật ong chỉ dùng cho người từ một tuổi trở lên. [7] | Dùng thay cho phác đồ điều trị y khoa. |
Hãy điều chỉnh sinh hoạt theo khả năng và theo dõi xem triệu chứng thay đổi ra sao. Nếu ho kèm hụt hơi tái diễn hoặc nặng dần, hãy đi khám sớm. [1]
Khi chất lượng không khí kém hoặc có nhiều khói bụi, hãy giảm thời gian ở ngoài trời và chọn khẩu trang phù hợp nếu cần ra ngoài.
Thời tiết chuyển mùa hay thay đổi thất thường, nên giữ ấm vùng cổ, ngực. Trong không gian kín, tránh khói thuốc cùng các hóa chất có mùi nồng để giảm bớt những tác động bất lợi từ môi trường.
4. Tổng kết về theo dõi triệu chứng và chăm sóc hô hấp
Sau một tràng ho, hãy theo dõi xem hơi thở có trở lại như thường khi nghỉ hay không. Về lâu dài, có thể hỗ trợ sức khỏe hô hấp bằng cách ngủ đủ, vận động vừa sức khi ổn định và hạn chế khói bụi.
Đi khám sớm nếu ho kèm hụt hơi mới xuất hiện, kéo dài hoặc tái diễn. Nếu chỉ ho và kéo dài trên ba tuần, bạn cũng nên đi khám. Với khó thở nặng, tím môi hoặc tức nặng ngực, gọi cấp cứu 115. [1] [7]
TPBVSK Thiên Môn Bổ Phổi Bình Đông gồm 9 vị thảo dược, có công dụng giúp bổ phổi, hỗ trợ giảm ho do viêm họng và viêm phế quản. Hãy sử dụng theo hướng dẫn trên nhãn. [8]
Thực phẩm này không phải là thuốc và không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh.
