Sức khỏe theo mùa: Cúm mùa – Vì sao không nên xem thường?
Nội dung chính
- Phân biệt Cúm mùa & Cảm lạnh: Cúm mùa sốt cao rầm rộ (39-40 độ C), đau cơ dữ dội, ho tức ngực nặng và có thể kèm nôn mửa; khác với cảm lạnh vốn diễn tiến nhẹ, chủ yếu hắt hơi, chảy mũi và tự phục hồi sau 5-7 ngày.
- Mức độ nguy hiểm theo đối tượng:
- Nhóm nguy cơ cao (người già, người có bệnh nền): Làm tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim 6-10 lần, đột quỵ 8 lần; người tiểu đường mắc cúm có nguy cơ tử vong cao gấp 2-3 lần.
- Người trẻ khỏe mạnh: Vẫn có tỷ lệ gặp biến chứng nặng do virus như viêm phổi, suy hô hấp, viêm cơ tim, nhiễm trùng huyết.
- 3 Sai lầm tự điều trị tại nhà: Coi nhẹ bệnh; tự ý dùng kháng sinh, thuốc chứa Corticoid hoặc Aspirin; bỏ lỡ “thời điểm vàng” đi cấp cứu khi xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo đỏ (sốt cao liên tục >48h, khó thở, lú lẫn).
- 5 Khuyến cáo phòng bệnh từ Bộ Y tế: Che miệng khi ho/hắt hơi; đeo khẩu trang và rửa tay; hạn chế tiếp xúc nguồn lây; tiêm vắc-xin cúm hằng năm; duy trì lối sống lành mạnh.
Câu hỏi liên quan bài viết
Mắc cúm mùa rồi thì có bị lại trong cùng một năm không?
Có. Bệnh do nhiều chủng virus khác nhau gây ra (A/H1N1, A/H3N2, Cúm B…). Việc vừa khỏi một chủng cúm này không giúp bạn miễn nhiễm hoàn toàn với các chủng cúm khác nếu tiếp xúc với nguồn lây.
Tiêm vắc-xin cúm xong có chắc chắn không bị mắc cúm nữa không?
Vắc-xin không đảm bảo chống nhiễm bệnh 100%, nhưng giúp giảm thiểu đáng kể nguy cơ diễn tiến nặng, giảm tỷ lệ biến chứng nguy hiểm, nhập viện và tử vong.
Làm sao để phân biệt sốt do cúm và sốt do nhiễm vi khuẩn?
Sốt do cúm virus thường khởi phát đột ngột, đi kèm đau mỏi cơ bắp. Nhiễm khuẩn thường xuất hiện sau một đợt cảm sốt với các dấu hiệu bội nhiễm như đờm đục vàng/xanh, chỉ số viêm tăng cao và bắt buộc phải có sự chẩn đoán, kê đơn từ bác sĩ.
Giao mùa và thời tiết nồm ẩm là thời điểm bệnh cúm mùa bùng phát mạnh mẽ. Nhầm tưởng cúm mùa chỉ là cảm sốt “vặt”, nhiều người chủ quan tự điều trị sai cách, dẫn đến biến chứng nguy hiểm và tốn kém chi phí điều trị. Cùng Dược Bình Đông tìm hiểu đúng về cúm mùa để chủ động bảo vệ sức khỏe cả gia đình!
Cúm mùa là gì? Phân biệt cúm mùa và cảm lạnh thông thường
Cúm mùa là bệnh lý đường hô hấp cấp tính gây ra bởi các chủng virus cúm (phổ biến nhất là cúm A, B và C). Bệnh có khả năng phát tán vô cùng nhanh chóng qua các giọt bắn khi người bệnh hắt hơi, ho hoặc khi người lành chạm vào bề mặt chứa mầm bệnh.
Do đều xuất phát từ virus tấn công khi sức đề kháng suy giảm, cả cảm cúm và cảm lạnh đều có chung một số biểu hiện ban đầu như: ngứa rát cổ họng, ho, nghẹt mũi, chảy nước mũi và mệt mỏi. Chính sự tương đồng này khiến nhiều người nhầm lẫn, dẫn đến tâm lý chủ quan. Thực tế, cảm lạnh có thể do hơn 200 loại virus khác nhau gây ra (thường gặp nhất là Rhinovirus), triệu chứng nhẹ hơn và thường tự hết sau 5-7 ngày. Ngược lại, cúm mùa diễn tiến kéo dài nhiều tuần và tiềm ẩn vô số biến chứng đe dọa tính mạng.
Dưới đây là bảng phân biệt chi tiết giúp bạn chủ động nhận diện đúng bệnh:
| Tiêu chí phân biệt | Cúm mùa | Cảm lạnh thông thường |
| Sốt & Thân nhiệt | Sốt cao rầm rộ từ 39°C – 40°C, kéo dài nhiều ngày | Rất ít khi sốt, thường chỉ sốt nhẹ hoặc cảm thấy lạnh run |
| Đau đầu & Đau cơ | Đau đầu dữ dội, đau nhức cơ bắp toàn thân nghiêm trọng | Hầu như không đau đầu, chỉ thỉnh thoảng đau mỏi nhẹ |
| Biểu hiện đường hô hấp | Ho dai dẳng kèm cảm giác tức ngực nặng, tắc mũi nghiêm trọng, ít hắt xì | Hắt hơi liên tục, chảy nước mũi, nghẹt mũi nhưng không tức ngực hoặc chỉ tức ngực nhẹ |
| Triệu chứng tiêu hóa | Thường kèm theo buồn nôn, nôn mửa trong ngày | Không gây buồn nôn hay nôn mửa |
| Thời gian diễn tiến | Kéo dài vài tuần, triệu chứng nặng và dễ biến chứng (viêm phổi, viêm não, nhiễm trùng huyết…) | Phục hồi nhanh chóng sau 5-7 ngày, triệu chứng giảm dần |
| Yếu tố tác động | Thường tấn công nhóm miễn dịch kém (trẻ em, người già, phụ nữ mang thai, người có bệnh nền) | Thường bùng phát ngay sau khi thời tiết thay đổi, đi mưa lạnh đột ngột, ảnh hưởng mọi đối tượng |
Mức độ nguy hiểm và “gánh nặng” thực sự của bệnh cúm mùa
Chia sẻ từ BSCKII Nguyễn Trung Cấp (Phó Giám đốc Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương), dù đa số trường hợp mắc cúm diễn biến nhẹ và tự khỏi, cúm mùa vẫn tạo ra những “cú sốc hệ thống” nghiêm trọng tùy thuộc vào từng nhóm đối tượng:
Đối với nhóm nguy cơ cao
Là nhóm người cao tuổi, người có bệnh nền như tim mạch, COPD, đái tháo đường…:
- Tổn thương cơ thể & Bệnh nền bùng phát: virus cúm đóng vai trò như “ngòi nổ” làm bùng phát đợt cấp của các bệnh mạn tính. Thống kê y khoa cho thấy nhiễm cúm làm tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim lên 6-10 lần, nguy cơ đột quỵ lên 8 lần. Đặc biệt, người đái tháo đường nhiễm cúm có nguy cơ nhập viện cao gấp 6 lần và nguy cơ tử vong cao gấp 2-3 lần so với người bình thường.
- Suy giảm sức đề kháng kéo dài: Cúm làm suy giảm miễn dịch nghiêm trọng, dễ kéo theo viêm phổi bội nhiễm vi khuẩn, nhiễm trùng huyết. Người cao tuổi sau khi mắc cúm dễ mất khả năng tự chăm sóc, thể trạng suy sụp kéo dài nhiều tháng sau đó.
Đối với người trẻ tuổi khỏe mạnh
- Diễn biến nặng do bản thân virus cúm: Dù có sức khỏe tốt, người trẻ vẫn có một tỷ lệ nhất định gặp biến chứng rất nặng. virus cúm không chỉ tấn công hệ hô hấp mà có thể gây tổn thương trực tiếp các cơ quan khác, dẫn đến viêm phổi nặng gây suy hô hấp, viêm cơ tim, viêm màng ngoài tim và tử vong.
Gánh nặng chung về thời gian và chi phí điều trị
- Với các ca bệnh nặng ở bất kỳ lứa tuổi nào khi xuất hiện biến chứng phải chuyển vào Khoa Hồi sức tích cực (ICU) để thở máy, lọc máu hay can thiệp ECMO, quá trình điều trị có thể kéo dài nhiều tuần đến nhiều tháng. Chi phí hồi sức chuyên sâu này có thể bị đội lên từ vài chục đến hàng trăm triệu đồng, tạo gánh nặng kinh tế tàn khốc cho gia đình.
3 sai lầm thường gặp khi tự điều trị cúm tại nhà & dấu hiệu cảnh báo đỏ
Với các trường hợp cúm nhẹ, Bộ Y tế hướng dẫn người bệnh hoàn toàn có thể tự chăm sóc tại nhà. Dù vậy, ranh giới giữa phục hồi an toàn và rơi vào nguy kịch thường bị phá vỡ bởi 3 sai lầm phổ biến:
- Coi nhẹ bệnh cúm: Chủ quan không theo dõi diễn biến sức khỏe, cố chịu đựng làm việc thay vì nghỉ ngơi, khiến thể trạng suy sụp nhanh.
- Tự ý dùng thuốc sai cách:
- Tự mua kháng sinh: Kháng sinh hoàn toàn không có tác dụng diệt virus, việc dùng tùy tiện chỉ gây tăng nguy cơ kháng thuốc.
- Dùng thuốc chứa Corticoid: Giúp giảm ho hạ sốt nhanh nhưng gây suy giảm miễn dịch, khiến bệnh diễn biến phức tạp và dễ bội nhiễm vi khuẩn.
- Lạm dụng Aspirin hạ sốt: Dùng Aspirin khi nhiễm virus có nguy cơ gây hội chứng Reye – một tình trạng tổn thương não và suy gan cấp tính cực kỳ nguy hiểm.
- Bỏ lỡ “thời điểm vàng” đi cấp cứu: Nhiều người chỉ gọi hỗ trợ y tế khi đã kiệt sức hoặc tím tái.
CẢNH BÁO Y TẾ: Các dấu hiệu cảnh báo đỏ cần nhập viện ngay!
Hãy đến ngay cơ sở y tế gần nhất nếu người bệnh xuất hiện một trong các triệu chứng:
- Sốt cao liên tục không hạ sau 48 giờ.
- Cảm giác tức ngực, khó thở, thở gấp.
- Nôn mửa nhiều, không thể ăn uống.
- Cơ thể li bì, lú lẫn, hoặc suy sụp mệt mỏi nhanh chóng (nhất là ở người cao tuổi).
Chủ động phòng ngừa cúm mùa & Tăng cường sức đề kháng
Thành tựu lớn nhất trong y học không phải là cứu chữa một ca bệnh nguy kịch, mà là giúp người dân chủ động phòng bệnh để không bao giờ phải bước chân vào phòng cấp cứu.
Thực hiện 5 khuyến cáo phòng dịch từ Cục Y tế dự phòng (Bộ Y tế)
- Che miệng và mũi: Dùng khăn giấy hoặc ống tay áo khi ho, hắt hơi để tránh phát tán giọt bắn.
- Vệ sinh & Đeo khẩu trang: Đeo khẩu trang tại nơi đông người; thường xuyên rửa tay bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn.
- Hạn chế tiếp xúc: Tránh tiếp xúc gần với người đang có biểu hiện sốt, ho, hắt hơi.
- Tiêm vắc-xin cúm hằng năm: Đây là giải pháp tạo miễn dịch chủ động hiệu quả nhất. Vì cơ thể cần khoảng 2 tuần để tạo đủ kháng thể và virus cúm biến đổi liên tục, thời điểm tiêm vắc-xin tốt nhất chính là “ngay lúc này” khi bạn chưa mắc bệnh.
- Duy trì lối sống lành mạnh: Ăn uống đủ chất, tập luyện thể lực và kiểm soát tốt các bệnh lý nền.
Chăm sóc sức khỏe hô hấp từ bên trong cùng Dược Bình Đông
Phòng ngừa cúm không chỉ là hạn chế tiếp xúc với nguồn lây hay giữ gìn vệ sinh hằng ngày. Duy trì một nếp sống lành mạnh và chủ động chăm sóc sức khỏe hô hấp cũng là điều gia đình nên quan tâm, đặc biệt khi thời tiết thay đổi.
Từ nhu cầu đó, Thực phẩm bảo vệ sức khỏe Thiên Môn Bổ Phổi Bình Đông là một lựa chọn để gia đình bổ sung vào thói quen chăm sóc sức khỏe mỗi ngày. Sản phẩm kết hợp các thành phần thảo dược giúp bổ phổi, hỗ trợ giảm ho do viêm họng, viêm phế quản.
Kết luận
Hiểu đúng về cúm mùa giúp bạn cởi bỏ tâm lý chủ quan, tránh xa các sai lầm tự điều trị nguy hại. Hãy chủ động thực hiện các biện pháp phòng ngừa của Bộ Y tế, tiêm vắc-xin đầy đủ và chăm sóc phế khí mỗi ngày để bảo vệ sức khỏe toàn diện cho cả gia đình!
Lưu ý: Bài viết của Dược Bình Đông chỉ mang tính chất cung cấp thông tin y học thường thức, không thay thế cho các chẩn đoán hoặc phác đồ điều trị từ bác sĩ chuyên khoa.
Thực phẩm này không phải là thuốc và không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh.
