Làm thế nào để kiểm soát đau dạ dày?

Hiện nay, đau dạ dày ngày càng phổ biến. Bệnh liên quan nhiều tới chế độ ăn uống, tâm lý của người bệnh và ảnh hưởng nhiều đến hoạt động tiêu hóa, khả năng hấp thu dinh dưỡng của cơ thể. Nếu không được điều trị sớm, bệnh có thể gây ra các biến chứng nguy hiểm như loét dạ dày, xuất huyết dạ dày, thậm chí là cả ung thư. Vậy phải làm thế nào để kiểm soát bệnh đau dạ dày?

Đau dạ dày là gì?

Dạ dày (còn gọi là bao tử) là một bộ phận trong hệ tiêu hóa, đảm nhiệm các chức năng chính là:

• Nghiền thức ăn, thấm dịch vị.
• Phân hủy thức ăn nhờ hệ enzyme tiêu hóa trong dịch vị.
• Dạ dày cũng có chức năng hấp thu chất dinh dưỡng tuy nhiên chức năng này là không đáng kể.

Đau dạ dày là bệnh lý tổn thương đến dạ dày, gây các đau và ảnh hưởng tới chức năng của dạ dày.

Dạ dày là một bộ phận trong hệ tiêu hóa

Nguyên nhân gây đau dạ dày

Theo Y học hiện đại, nguyên nhân gây đau dạ dày là do:

• Vi khuẩn Helicobacter pylori (HP): vi khuẩn này tồn tại ở dưới niêm mạc dạ dày gây đau, loét dạ dày.
• Căng thẳng, stress: phần lớn dây thần kinh số 10 nối với dạ dày và điều khiển hoạt động của dạ dày. Khi tâm lý căng thẳng, lo nghĩ quá nhiều sẽ kích thích dây thần kinh này, làm rối loạn hoạt động và gây đau dạ dày.
• Chế độ ăn uống không hợp lý: việc ăn uống không điều độ, thường xuyên bỏ bữa, hoặc ăn quá nhiều đồ ăn có tính kích thích như đồ chua, đồ cay, dầu mỡ là nguyên nhân hàng đầu gây đau dạ dày.
• Rượu bia: đây là chất gây phá hủy lớp nhầy bảo vệ dạ dày, làm đau dạ dày, lâu ngày có thể viêm loét, xuất huyết dạ dày.
• Thuốc lá: nicotine trong thuốc lá làm thúc đẩy sự bài tiết các chất cortisol làm mòn niêm mạc dạ dày, ức chế tổng hợp các chất bảo vệ và phục hồi niêm mạc dạ dày. Điều này gây ra tình trạng đau dạ dày.
• Lạm dụng các loại thuốc đặc biệt thuốc kháng viêm giảm đau sẽ gây tổn thương lớp niêm mạc, gây đau dạ dày, sử dụng thường xuyên có thể gây loét và xuất huyết dạ dày.
• Bệnh viêm loét dạ dày, ung thư dạ dày,…: đau dạ dày cũng có thể là dấu hiệu cảnh báo cho các tình trạng bệnh nghiêm trọng hơn ở dạ dày.

Theo Y học cổ truyền, nguyên nhân gây đau dạ dày là do:

• Tâm lý căng thẳng: Theo thuyết ngũ hành Can khắc Tỳ, khi tâm lý căng thẳng, tức giận sẽ làm Can quá vượng mà khắc Tỳ mạnh. Điều này làm rối loạn chức năng Tỳ Vị.
• Ăn uống không điều độ, ăn quá nhiều thực phẩm có tính kích thích như đồ ăn cay, chua, chứa nhiều dầu mỡ… làm ảnh hưởng đến khả năng tiêu hóa của Tỳ Vị. Hoặc bản thân Tỳ Vị đã hư suy khiến chức năng vận hóa bị suy giảm.
• Khí trệ huyết ứ: các tạng như Can, Thận, Tỳ suy giảm hoạt động làm sự lưu thông khí huyết ở Vị bị tắc nghẽn lại, gây tình trạng đau dạ dày.

Chế độ ăn uống không hợp lý cũng là một trong những nguyên nhân dẫn đến đau dạ dày

Triệu chứng của đau dạ dày

Các triệu chứng điển hình của đau dạ dày như:

• Đau ở thượng vị: đau có thể âm ỉ hoặc dữ dội. Bệnh càng nặng thì các cơn đau xuất hiện càng thường xuyên hơn. Thời gian đầu, cơn đau thường xuất hiện khi quá đói hoặc quá no.
• Cảm giác chướng hơi, đầy bụng, không tiêu hoá được: do chức năng tiêu hóa của dạ dày bị giảm làm đồ ăn bị ứ lại, tiêu hóa chậm.
• Ợ chua, ợ hơi hoặc có thể ợ ra chất đắng như mật: do sự vận động của dạ dày bị rối loạn làm thức ăn bị khó tiêu nên lên men và sinh ra hơi. Thức ăn ứ lại quá nhiều cũng đẩy dịch dạ dày lên thực quản gây ợ chua. Đây là một triệu chứng bệnh đau dạ dày thường gặp ở các bệnh nhân.
• Buồn nôn hoặc nôn: là hiện tượng các thức ăn trong dạ dày bị đẩy ra ngoài qua đường miệng. Do thức ăn không được tiêu hóa bị dạ dày co bóp và đẩy ngược lên trên.
• Giảm cân: do thức ăn hấp thu kém dẫn đến thiếu chất dinh dưỡng gây ra tình trạng sụt cân, mệt mỏi.
• Xuất huyết tiêu hóa: do viêm loét dạ dày nặng sẽ gây xuất huyết dạ dày. Biểu hiện là nôn ra máu tươi, phân màu cà phê,… Đây là một dấu hiệu cảnh báo tình trạng nguy hiểm và bạn cần nhập viện ngay.

Đau dạ dày, buồn nôn, ợ chua triệu chứng điển hình của đau dạ dày

Điều trị đau dạ dày 

Y học hiện đại sử dụng các loại thuốc điều trị và giảm triệu chứng khó chịu cho người bệnh như:

• Thuốc giảm acid dạ dày giúp giảm lượng acid giúp mau lành các vết loét dạ dày, giảm ợ chua, ợ nóng.
• Thuốc kháng sinh trị vi khuẩn HP
• Thuốc giảm tình trạng đầy hơi
• Thuốc chống nôn trong trường hợp có nôn

Y học cổ truyền lại tập trung điều trị từ các nguyên nhân gây ra bệnh. Điều này cần nhiều thời gian nhưng sẽ mang lại hiệu quả lâu dài:

• Điều hòa hoạt động của Can, Tỳ, Vị: có thể sử dụng các thảo dược như Sài hồ, Khương hoàng (Nghệ), Chi tử, Hoàng liên, Hoàng bá, Hoàng cầm…
• Bổ Tỳ Vị: có thể sử dụng các thảo dược như Đảng sâm, Hoài sơn, Bạch truật, Trần bì…
• Hành khí hoạt huyết: có thể sử dụng các thảo dược như Hương phụ, Xuyên khung, Đương quy…