Hít thở sâu bị đau ngực bên trái: Nguyên nhân, dấu hiệu nguy hiểm, cách xử trí
Hít thở sâu bị đau ngực bên trái có thể liên quan đến căng cơ liên sườn, viêm sụn sườn hoặc viêm màng phổi, nhưng đôi khi cảnh báo bệnh tim phổi nguy hiểm.
Vị trí đau bên trái không đủ để kết luận cơn đau xuất phát từ tim. Đau tăng khi ấn hoặc xoay người gợi ý nguyên nhân cơ học, nhưng đau đột ngột kèm khó thở, vã mồ hôi hay ngất đòi hỏi bạn gọi cấp cứu ngay.
Bài viết giúp bạn hiểu rõ nội dung qua 3 phần: (1) Sáu nhóm nguyên nhân đau ngực trái khi hít sâu và cảnh báo nguy hiểm, (2) Xử trí khi cấp cứu, chăm sóc tại nhà và hạn chế tái phát, (3) Tổng kết cách nhận biết nguy cơ và tìm hỗ trợ y tế.
Vì sao hít thở sâu bị đau ngực bên trái?
Vì sao đau nhói vùng tim khi lấy hơi chưa chắc do bệnh tim?
Đau nhói vùng ngực trái khi lấy hơi không nhất thiết do tim, vì cơ liên sườn, sụn sườn hoặc màng phổi cũng có thể gây đau. Cơn đau tăng khi ấn hoặc xoay người thường gợi ý nguyên nhân cơ xương, nhưng không đủ để loại trừ bệnh lý nguy hiểm. Nếu đau kèm khó thở, vã mồ hôi hoặc ngất, hãy gọi cấp cứu. [3] [1]
Dấu hiệu nào gợi ý cơn đau sườn trái do cơ xương?
Vì sao tức ngực trái kèm ho, sốt không nên bỏ qua?
Khi nào cơn đau nhói ngực trái cần gọi cấp cứu?
Đau nhói ngực trái đột ngột, dữ dội hoặc kèm khó thở, ngất, vã mồ hôi là dấu hiệu cần gọi cấp cứu ngay. Cơn đau bóp nghẹt, đè nặng lan sang tay, cổ, hàm hoặc lưng cũng cảnh báo tình trạng nguy hiểm. Trong lúc chờ nhân viên y tế, hãy ngồi ở tư thế dễ thở và không tự lái xe đến bệnh viện. [7]
Trường hợp nào có thể tự theo dõi tại nhà?
Đau ngực trái khu trú, tăng khi ấn hoặc xoay người có thể theo dõi ngắn hạn tại nhà nếu không kèm dấu hiệu nguy hiểm. Trong thời gian này, bạn nên nghỉ ngơi, hạn chế bê vác và tránh động tác làm cơn đau tăng lên. Nếu đau kéo dài, tăng dần hoặc xuất hiện triệu chứng bất thường, hãy tìm hỗ trợ y tế phù hợp. [2]
Khi nào nên chườm ấm, khi nào nên chườm lạnh?
Chườm ấm phù hợp khi cơ vùng ngực căng cứng, còn chườm lạnh thường dùng sớm sau chấn thương kèm sưng hoặc bầm tím. Bạn có thể chườm ấm khoảng 20 phút hoặc chườm lạnh 15-20 phút mỗi lần, luôn dùng khăn ngăn tiếp xúc trực tiếp với da. Nếu đau dữ dội hoặc chưa rõ nguyên nhân, không nên tự chườm để trì hoãn việc thăm khám. [8]
Làm thế nào để hạn chế cơn đau tái diễn?
Hạn chế đau ngực trái tái diễn cần bắt đầu bằng việc nhận diện và điều chỉnh những yếu tố thường khởi phát triệu chứng. Bạn nên giảm vận động quá sức, chú ý tư thế và theo dõi cơn ho hoặc biểu hiện trào ngược nếu có. Nếu đau tiếp tục tái diễn, đặc biệt khi kèm sốt hoặc khó thở, bạn nên đi khám. [6]
Mục lục bài viết (6 mục)
Một nhịp lấy hơi sâu bỗng làm ngực trái nhói lên thường khiến người ta khựng lại rồi nghĩ ngay đến tim. Có người đưa tay ấn thử vào điểm đau, ngồi yên vài phút, đo huyết áp, sau đó chờ xem cơn nhói có dịu xuống hay không.
Từ một tình huống tưởng chỉ thoáng qua, nhiều người bắt đầu băn khoăn vì sao ngực trái lại đau mỗi lần hít sâu, liệu chuyện này có đáng lo hay chỉ liên quan đến một thay đổi nhất thời.
1. 6 nhóm nguyên nhân gây đau ngực trái khi hít sâu và cảnh báo
Hít sâu đau ngực trái cho thấy một cấu trúc quanh ngực đang căng, viêm hoặc nhạy cảm. Trong mỗi nhịp lấy hơi sâu, lồng ngực mở rộng để phổi nở ra, cơ hoành hạ xuống, xương sườn nâng lên, kéo theo chuyển động của cơ liên sườn, sụn sườn, màng phổi và các mô quanh ngực cũng bị kéo căng. [1]
| Nguyên nhân | Cơ chế | Tính chất đau | Đặc trưng |
|---|---|---|---|
| Căng, mỏi hoặc vi chấn thương cơ liên sườn | Thành ngực mở rộng làm các thớ cơ liên sườn giãn theo. Phần cơ đang quá tải hoặc có vi chấn thương tiếp tục chịu lực kéo trong mỗi nhịp hô hấp. | Khu trú tại một điểm, rõ hơn lúc ho, cười, xoay người, ấn vào vùng đau. [2] | – |
| Viêm sụn sườn | Vùng nối giữa xương sườn với sụn sườn chuyển động theo sự mở rộng của thành ngực trong lúc mô tại đây đang nhạy cảm. | Thường ở trước ngực, đôi khi lệch trái. Ấn vào điểm nhạy hay vận động thân trên đau rõ hơn. [3] | – |
| Viêm màng phổi | Phổi nở ra làm màng phổi căng và trượt theo nhịp thở. Màng phổi bị kích thích dễ gây đau nhói. | Thường nhói theo nhịp thở, đôi lúc lan lên vai, ra lưng. | Khó thở, sốt. [4] |
| Viêm phổi, viêm phế quản | Phổi nở theo nhịp hít vào, trong lúc phế quản cùng vùng mô đang viêm vẫn tham gia chuyển động hô hấp. | Không có một kiểu đau riêng biệt. | Ho, sốt, mệt, khó thở, khò khè, nặng ngực, có đờm. [5] |
| Trào ngược dạ dày – thực quản | Acid từ dạ dày đi ngược lên thực quản, tiếp xúc với niêm mạc thực quản. | Nóng rát sau xương ức, thường xuất hiện sau bữa ăn no và lúc nằm, ít thay đổi theo nhịp thở. [6] | Ợ nóng, ợ chua, đắng miệng. |
| Rối loạn lo âu, cơn hoảng sợ | Nhịp thở nhanh, nông hoặc việc cố lấy hơi sâu làm nhóm cơ vùng ngực hoạt động căng hơn. | Thường thấy tức, nặng vùng ngực. | Hụt hơi, tim đập nhanh, run, chóng mặt, tê tay, lo sợ quá mức. |
Có những trường hợp không nên chờ thêm. Thuyên tắc phổi, tràn khí màng phổi, viêm màng ngoài tim cùng hội chứng mạch vành cấp cần được đánh giá y tế sớm, nhất là khi khởi phát đột ngột, kèm khó thở, thở nhanh, tim đập nhanh, ho ra máu, ngất; hoặc đau thắt, đè nặng sau xương ức lan sang vai trái, tay, cổ, hàm. [5] [7]
2. Xử trí và hạn chế tái phát khi hít sâu đau ngực trái
Không nên liên tục lấy hơi thật sâu chỉ để kiểm tra xem cơn đau có tăng hay không. Thay vào đó, hãy chú ý đến mức độ đau, các triệu chứng đi kèm và thời điểm xuất hiện cơn đau để cân nhắc tiếp tục theo dõi tại nhà hay đến cơ sở y tế gần nhất.
2.1. Gọi cấp cứu ngay khi đau ngực trái có dấu hiệu nguy hiểm
Cơn đau khởi phát đột ngột, dữ dội, có tính chất bóp nghẹt hay đè nặng, lan sang vai, tay, cổ, hàm, lưng là dấu hiệu cần gọi cấp cứu ngay. Mức độ khẩn cấp tăng lên nếu kèm khó thở, vã mồ hôi, buồn nôn, chóng mặt, da tái hoặc xám, tim đập bất thường. [7]
Trong lúc chờ nhân viên y tế đến:
- Giữ tư thế dễ thở: Ngồi thoải mái, tựa lưng nếu tư thế này dễ chịu hơn. Không ép nằm phẳng.
- Không tự lái xe đến bệnh viện: Nhân viên cấp cứu có thể đánh giá, bắt đầu xử trí trong quá trình di chuyển.
- Chuẩn bị các dữ kiện cần thiết: Ghi lại thời điểm khởi phát, bệnh nền, thuốc đang dùng, tiền sử dị ứng, số liên hệ của người thân.
- Không tự ý dùng thuốc: Tránh dùng thuốc tim mạch, thuốc chống đông hay aspirin theo kinh nghiệm. Thuốc chỉ nên sử dụng sau khi đã trao đổi với nhân viên y tế.
2.2. Theo dõi và chăm sóc tại nhà khi hít sâu bị đau ngực trái
Biểu hiện đau khu trú tại một điểm, rõ hơn lúc xoay người, ho, cười, hay khi ấn vào thường nghiêng về tác động cơ học. Chưa xuất hiện thêm bất thường thì bạn có thể theo dõi tại nhà trong thời gian ngắn. [2] [3]
Trước mắt, bạn nên nghỉ ngơi, tạm dừng bê vác nặng hay những động tác làm vùng ngực khó chịu hơn. Trong lúc nghỉ, giữ lưng, vai ở tư thế thoải mái để giảm lực lên khu vực đang nhạy cảm. [2]
Biện pháp tại chỗ nên dựa vào thời điểm và hoàn cảnh xuất hiện:
| Tiêu chí | Chườm ấm | Chườm lạnh |
|---|---|---|
| Khi nào | Vùng cơ bị căng, co cứng. | Mới xuất hiện sau chấn thương, vận động quá mức, kèm sưng hoặc bầm tím. |
| Cách làm | Bọc túi chườm hay chai nước ấm bằng khăn, đặt lên vùng cơ khoảng 20 phút mỗi lần. | Bọc túi lạnh bằng khăn mỏng, chườm khoảng 15-20 phút mỗi lần. |
| Lưu ý | Không đặt nguồn nhiệt trực tiếp lên da, vùng da trầy xước, tổn thương. Tránh chườm lúc ngủ. | Không để đá tiếp xúc trực tiếp với da, không chườm lên vết thương hở. Ngừng nếu vùng da phản ứng bất thường; không để túi lạnh trên da lúc ngủ. |
Chườm nóng giúp cơ thư giãn; còn chườm lạnh thường được dùng sớm hơn, ngay sau chấn thương để hạn chế sưng; cả hai đều cần một lớp khăn ngăn tiếp xúc trực tiếp với da. [8]
Xoa bóp trực tiếp chưa phải lựa chọn phù hợp trong lúc này. Tránh tác động vào vùng đang sưng, có chấn thương, đau dữ dội hay chưa rõ nguyên nhân. Với chấn thương mô mềm mới, hướng dẫn NHS cũng khuyến nghị tránh massage trong những ngày đầu. [8]
Chỉ nên cân nhắc paracetamol hoặc ibuprofen khi đã tương đối rõ nguyên nhân và không có dấu hiệu nghi ngờ tim mạch. Không tự tăng liều hay phối hợp nhiều thuốc theo kinh nghiệm. Người có bệnh nền, đang dùng thuốc khác, phụ nữ mang thai hoặc đang cho con bú nên hỏi bác sĩ – dược sĩ trước khi sử dụng, do ibuprofen và paracetamol đều có những trường hợp cần thận trọng riêng.
2.3. Điều chỉnh sinh hoạt để hạn chế cơn đau ngực trái tái diễn
Mỗi lần vùng ngực khó chịu trở lại, nên nhìn lại những điều vừa diễn ra trước đó như ho dai dẳng, bê vật nặng, tập luyện đột ngột, làm việc lâu một chỗ hay ngủ sai cách. Điểm nào lặp lại qua nhiều lần thì nên ưu tiên xử lý trước.
| Yếu tố liên quan | Cách điều chỉnh |
|---|---|
| Cơ xương | Tạm thời giảm động tác làm vùng ngực khó chịu, sau đó tăng dần theo mức hoạt động. Chú ý cách đứng, ngồi và kỹ thuật nâng vật. |
| Ho, nhiễm trùng hô hấp | Theo dõi cơn ho, xử lý theo tình trạng đã xác định. Nếu kèm sốt, khó thở, vùng ngực khó chịu tăng lên, nên đi khám. |
| Trào ngược dạ dày | Xem mức khó chịu có rõ hơn sau bữa ăn, lúc nằm hay không. Nếu có, tránh ăn quá no, nằm ngay sau ăn, hạn chế những thực phẩm từng làm vùng ngực khó chịu hơn. |
| Lo âu | Biểu hiện mới xuất hiện, khác thường cần được đánh giá trước; sau đó mới thực hiện bài tập thở. |
Không cần thay đổi nhiều thói quen cùng lúc. Bắt đầu từ điểm lặp lại rõ nhất, điều chỉnh từng bước rồi quan sát thêm.
3. Tổng kết: Nhận biết nguy cơ và xử trí đau ngực bên trái
Đau ngực trái lúc lấy hơi sâu chưa thể đánh giá chỉ dựa vào vị trí đau. Cách khởi phát, tính chất cơn đau cùng những thay đổi đi kèm mới là cơ sở để quyết định tiếp tục theo dõi hay tìm hỗ trợ y tế.
Nếu biểu hiện nghiêng về tác động cơ học và chưa có bất thường đi kèm, bạn nên nghỉ ngơi, giảm những động tác làm vùng ngực khó chịu hơn, giữ lưng vai ở tư thế thoải mái. Trường hợp khởi phát đột ngột, dữ dội, đi cùng khó thở hay bất thường toàn thân cần được cấp cứu ngay.
>> Thực phẩm này không phải là thuốc và không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh.
