Cách trị ho bằng dầu gió: Dùng đúng để tránh lạm dụng theo thói quen

Trời trở lạnh, ngồi lâu trong phòng điều hòa, cổ họng bắt đầu khô rát – nhiều người sẽ nghĩ ngay đến dầu gió. Xoa một ít lên cổ, ngực hoặc hít nhẹ đã trở thành mẹo quen thuộc trong nhiều gia đình mỗi khi có cơn ho húng hắng.

Nhưng cảm giác ấm hoặc mát sau khi dùng chỉ là phần hỗ trợ bên ngoài. Dầu gió không xử lý được nguyên nhân gây ho, nên cần tránh dùng theo thói quen cho mọi trường hợp.

Nội dung này sẽ giúp bạn hiểu đúng cách trị ho bằng dầu gió, biết cách dùng phù hợp và nhận ra những nhóm cần lưu ý trước khi áp dụng.

1. Cách trị ho bằng dầu gió: Trường hợp phù hợp và giới hạn

Dầu gió chỉ nên xem là mẹo hỗ trợ cho ho nhẹ; nếu ho kéo dài hoặc nặng dần, cần tìm nguyên nhân phù hợp.

Cách trị ho bằng dầu gió thường chỉ phù hợp với ho nhẹ do lạnh, nghẹt mũi hoặc cổ họng khô rát. Cảm giác dễ chịu đến từ menthol, methyl salicylate, camphor và các tinh dầu như bạc hà, khuynh diệp, long não. Tùy công thức của nhà sản xuất hoặc bài thuốc gia truyền, mỗi sản phẩm sẽ có thêm tá dược và thành phần phụ khác.

​Việc xoa ngoài da không thay thế cho phương pháp cách xử lý nguyên nhân gây bệnh. Dầu gió chỉ nên được xem như một mẹo hỗ trợ tạm thời. Với những cơn ho kéo dài, nặng dần, lặp lại theo cùng một bối cảnh, bạn vẫn cần xác định lý do phía sau để chọn cách chăm sóc phù hợp.

2. Dùng dầu gió khi ho và nghẹt mũi: 3 cách cần lưu ý

Dùng đúng cách quan trọng hơn bôi nhiều. Mỗi sản phẩm có thành phần, hướng dẫn sử dụng và độ tuổi khuyến cáo riêng, nên cần đọc kỹ nhãn trước khi dùng.

Từ những giới hạn đó, bạn mới chọn cách dùng phù hợp: xoa ngoài da, massage lòng bàn chân hoặc hít nhẹ mùi tinh dầu. Hiểu rõ từng cách sẽ giúp việc chăm sóc tại nhà an toàn hơn.

2.1. Bôi dầu gió ở cổ, ngực, lưng khi ho nhẹ như thế nào?

Thoa một lượng nhỏ ở cổ, ngực hoặc lưng; ngưng dùng nếu da kích ứng.

Với ho nhẹ do lạnh hoặc cổ họng khô rát, nhiều người thường xoa lên vùng cổ, ngực, lưng để dễ chịu hơn. Mùi tinh dầu và cảm giác ấm trên da chỉ nên được xem là phần hỗ trợ bên ngoài.

Nhiều người cố xoa thêm dầu đến khi da nóng rõ mới yên tâm. Cách này không làm cơn ho dịu nhanh hơn, ngược lại dễ khiến da nóng rát. Chỉ nên lấy một ít, thoa mỏng, massage nhẹ vài phút cho dầu lan đều trên da.

Một thói quen khác cũng khá phổ biến là bôi dầu lên vùng da đang trầy xước với mong muốn nhanh thấm hơn. Dầu gió không nên dùng trên vết thương hở, cũng không nên để dính vào mắt, bên trong mũi hay miệng. Nếu tay còn dính dầu, nên rửa sạch trước khi chạm lên mặt.

Da nóng rát kéo dài, ngứa hoặc nổi mẩn sau khi bôi dầu là tín hiệu nên lau sạch và ngưng dùng.

2.2. Cách massage lòng bàn chân bằng dầu gió khi ho về đêm

Nếu ho kéo dài hoặc nặng dần, cần tìm nguyên nhân thay vì tiếp tục xoa dầu.

Massage lòng bàn chân bằng dầu gió là mẹo nhiều gia đình dùng trước giờ ngủ, nhất là khi trẻ nhỏ hoặc người lớn tuổi ho về đêm. Trong phản xạ học và y học cổ truyền, bàn chân được xem là vùng có liên hệ với nhiều cơ quan, trong đó có hệ hô hấp.

Dù giải thích theo cách nào, phần người dùng cảm nhận rõ nhất vẫn là hơi ấm ở bàn chân. Cảm giác này giúp cơ thể dịu xuống và dễ ngủ hơn trong những đêm lạnh.

Nhưng khi chăm sóc tại nhà, cách làm nên giữ đơn giản: nhỏ vài giọt dầu vào lòng bàn chân, xoa đều trong 2-3 phút rồi mang tất mỏng để giữ ấm. Không cần dùng nhiều dầu. Bàn chân ấm vừa đủ là được.

Tuy nhiên, đây chỉ là mẹo chăm sóc tại nhà nhằm tạo cảm giác dễ chịu. Nếu cơn ho kéo dài nhiều ngày, ho ngày càng nặng hoặc ảnh hưởng đến giấc ngủ, người bệnh vẫn cần tìm nguyên nhân thay vì chỉ tiếp tục xoa dầu.

2.3. Hít mùi dầu gió khi nghẹt mũi: Cách dùng và điều cần lưu ý

Hít nhẹ ở khoảng cách vừa phải hoặc thoa rất ít lên khăn giấy đặt gần chỗ nằm để tạo cảm giác dễ chịu tạm thời; tránh lạm dụng và thận trọng nếu cơ địa nhạy cảm.

Nhiều người có thói quen mở nắp chai dầu gió để hít mùi bạc hà hoặc khuynh diệp khi bị nghẹt mũi, sổ mũi. Hít một chút thấy mũi mát hơn, nên rất dễ nghĩ hít gần hơn hay hít lâu sẽ dễ chịu hơn.

Nhưng gần hơn không có nghĩa là tốt hơn. Chỉ nên hít nhẹ ở khoảng cách vừa phải, tránh đưa sát mũi, thậm chí hít liên tục quá lâu. Nếu muốn dùng khi nghỉ ngơi, có thể thoa một lượng rất nhỏ lên khăn giấy rồi đặt gần chỗ nằm.

Ngoài ra, cần hạn chế xông dầu gió trong phòng quá kín vì mùi tinh dầu trong phòng kín dễ trở nên đậm hơn mức cần thiết. Người nhạy cảm với mùi hương, dễ dị ứng hay đang có hen suyễn nên thận trọng hơn khi áp dụng cách này.

3. 6 trường hợp cần thận trọng khi dùng dầu gió hỗ trợ ho

Một số đối tượng cần xem kỹ thành phần, hướng dẫn sử dụng và tình trạng sức khỏe trước khi dùng dầu gió hỗ trợ ho.

3.1. Trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ: Lưu ý về độ tuổi dùng dầu gió

Da trẻ còn mỏng, dễ phản ứng với cảm giác nóng – mát từ các thành phần bay hơi bên trong dầu. Vì vậy, cảm nhận người lớn thấy vừa không thể lấy làm chuẩn cho trẻ nhỏ. Trước lúc dùng, cha mẹ cần xem độ tuổi khuyến cáo trên nhãn sản phẩm.

Theo các khuyến cáo y khoa, tuyệt đối không sử dụng dầu gió chứa Camphor (long não) và Menthol cho trẻ sơ sinh, trẻ dưới 24 hoặc 30 tháng tuổi. Thay vào đó, chỉ nên dùng dầu tràm tự nhiên hoặc dầu khuynh diệp chuyên biệt cho bé.

3.2. Người lớn tuổi dùng dầu gió khi ho: Lưu ý về da và mùi

Ở người lớn tuổi, phương pháp này không nên dùng theo cách bôi cho thật nóng rõ mới thấy yên tâm. Lúc này, da thường mỏng, dễ rát, dễ ngứa sau khi tiếp xúc. Một số trường hợp còn đang dùng thuốc điều trị bệnh nền, sức hô hấp cũng không còn ổn như trước.

Lượng dầu chỉ cần rất ít, mùi cũng không để quá đậm. Sau khi thoa, da rát, ngứa, khó chịu là dấu hiệu cần lau sạch và ngưng dùng.

3.3. Phụ nữ mang thai: Lưu ý về dầu gió khi bị ho tại nhà

Trong thai kỳ, mỗi sản phẩm có công thức riêng nên mức phù hợp cũng khác nhau. Phụ nữ mang thai tránh dùng theo thói quen cũ rồi bỏ qua thành phần.

Trước lúc dùng, cần xem kỹ nhãn sản phẩm, thành phần và hướng dẫn sử dụng. Trường hợp cơ địa nhạy cảm, thai kỳ đang cần theo dõi đặc biệt thì cần thận trọng với các mẹo dân gian tại nhà.

3.4. Hen suyễn, bệnh hô hấp: Thận trọng với mùi dầu gió

Với hen suyễn, viêm phế quản mạn tính hoặc bệnh nền hô hấp khác, phần cần dè chừng nhất là mùi quá đậm. Phế quản và vùng mũi họng ở nhóm này thường rất nhạy cảm, nhất là đưa dầu gió lại gần mũi để xông hoặc hít trực tiếp. Ngoài ra, cần hạn chế tối đa hoặc tránh sử dụng khi đang trong cơn hen kịch phát.

Cảm giác khó chịu, tức ngực, cơn ho tăng lên sau lúc tiếp xúc là tín hiệu cần ngưng dùng ngay.

3.5. Da nhạy cảm khi bôi dầu gió: Dấu hiệu cần theo dõi

Da nhạy cảm không phải lúc nào cũng phản ứng ngay từ lần đầu. Có trường hợp chỉ thấy châm chích nhẹ, sau đó mới ngứa, đỏ, nổi mẩn rõ.

Vì vậy, không nên bôi dầu trên diện rộng ngay từ đầu. Cách an toàn hơn là thử trước trên một vùng da nhỏ, theo dõi phản ứng rồi mới quyết định có dùng tiếp hay không. Người từng dị ứng tinh dầu hoặc mỹ phẩm có mùi thơm càng cần dè chừng hơn.

3.6. Dị ứng salicylate hay dùng thuốc chống đông: Lưu ý dầu gió

Một số loại dầu có methyl salicylate, hoạt chất thường dùng để tạo cảm giác nóng ấm trên da. Người dị ứng salicylate, dị ứng aspirin hoặc đang dùng thuốc chống đông không nên bỏ qua bảng thành phần.

Nếu không chắc có phù hợp với tình trạng sức khỏe hiện tại hay không, nên hỏi nhân viên y tế hoặc chuyên gia chăm sóc sức khỏe.

4. Chăm sóc họng và sinh hoạt khi dùng dầu gió hỗ trợ ho

Giữ đều các thói quen nền như giữ ẩm họng, tránh kích ứng và nghỉ ngơi hợp lý thường quan trọng hơn xoa dầu nhiều lần.

Nhiều người xoa xong thấy cổ, ngực dễ chịu hơn, nhưng một lúc sau tình trạng ngứa họng và ho lại nhanh chóng quay trở lại. Vấn đề không chỉ nằm ở việc có xoa thêm hay không, mà còn ở những thói quen sinh hoạt mỗi ngày chưa được điều chỉnh phù hợp.

Muốn hạn chế cơn ho tái phát, cổ họng cần được giữ ẩm trước. Món ấm, mềm, dễ tiêu phù hợp hơn trong giai đoạn vùng họng đang nhạy cảm. Uống đủ nước cũng giúp niêm mạc họng đỡ khô. Nước đá, đồ uống quá lạnh hoặc món dễ kích ứng nên hạn chế trong thời gian này.

Sau đó mới đến những yếu tố bên ngoài. Cổ họng khô rát có thể súc miệng bằng nước muối sinh lý. Ra ngoài trời lạnh thì giữ ấm vùng cổ; gặp khói bụi thì đeo khẩu trang. Phòng ngủ quá khô cũng nên duy trì độ ẩm vừa đủ.

Phần còn lại là để cơ thể có thời gian phục hồi lại. Ngủ đủ giấc, hạn chế thức khuya, vận động nhẹ và nghỉ ngơi hợp lý đều ảnh hưởng tích cực đến sức khỏe hô hấp. Không cần làm quá nhiều cùng lúc; giữ đều vài thói quen nền thường quan trọng hơn xoa thêm nhiều lần.

5. Tổng kết: Dùng dầu gió đúng cách và nhận biết khi cần khám

Dầu gió có thể làm cổ, ngực hoặc vùng mũi dễ chịu hơn trong một thời gian ngắn. Nhưng sự dễ chịu không đồng nghĩa với việc cơn ho đã được xử lý đúng hướng. Vì vậy, mẹo này chỉ nên đặt ở vai trò hỗ trợ bên ngoài, dùng đúng cách và đúng đối tượng.

Cơn ho kéo dài, nặng dần hoặc lặp lại thường xuyên không nên chỉ xử lý bằng mẹo tại nhà. Ho kèm sốt, khó thở, khò khè, đau ngực là những dấu hiệu cần được kiểm tra để xác định nguyên nhân.

Với người thường xuyên ho, cổ họng dễ kích ứng hoặc muốn chăm sóc sức khỏe hô hấp, bạn có thể tham khảo TPBVSK Thiên Môn Bổ Phổi của Dược Bình Đông. Sản phẩm giúp bổ phổi, hỗ trợ giảm ho, giảm đờm, làm dịu họng do viêm họng, viêm phế quản nhờ sự kết hợp của các thảo dược tự nhiên.

>> Lưu ý: Sản phẩm này không phải là thuốc và không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh.