Viêm họng khó thở: Nguyên nhân, dấu hiệu nguy hiểm và cách xử trí

Nội dung chính

Viêm họng khó thở có thể xuất hiện khi niêm mạc họng, amidan hoặc mô xung quanh sưng nhiều và cản trở luồng khí; tình trạng này không điển hình ở viêm họng nhẹ.

Đau họng dữ dội chưa phải thước đo duy nhất của mức độ nguy hiểm. Khả năng nói, nuốt và thở lúc nghỉ mới cần được ưu tiên theo dõi, bởi thở rít, chảy nhiều nước dãi hoặc tím tái có thể cho thấy đường thở đang hẹp và cần cấp cứu ngay.

Bài viết giúp bạn hiểu nguyên nhân, nhận diện mức độ nguy hiểm và quyết định khi nào cần tìm hỗ trợ y tế. Nội dung gồm 4 phần: nguyên nhân và biểu hiện; dấu hiệu cần cấp cứu hoặc khám sớm; các cách chăm sóc, hạn chế tái phát; và lưu ý xử trí, bao gồm những việc không nên làm khi người bệnh khó thở nặng.

Câu hỏi liên quan bài viết
Tại sao viêm họng lại gây khó thở?

Sưng nề niêm mạc họng hoặc amidan có thể thu hẹp đường dẫn khí và khiến người bệnh khó thở. Triệu chứng này không điển hình ở viêm họng nhẹ; bác sĩ cần loại trừ áp-xe quanh amidan hoặc viêm thanh thiệt nếu biểu hiện nặng. [1]

Xem nguyên nhân và biểu hiện

Đau họng khó thở có thể là dấu hiệu bệnh gì?

Đau họng kèm khó thở có thể liên quan đến amidan sưng lớn, áp-xe quanh amidan hoặc viêm thanh thiệt. Nếu có khò khè, đau ngực hay sưng môi lưỡi, bác sĩ còn cần xem xét bệnh hô hấp hoặc phản ứng dị ứng. [3]

Tìm hiểu các bệnh lý liên quan

Cảm giác nghẹn cổ họng nhưng vẫn ăn uống bình thường có nguy hiểm không?

Nghẹn cổ họng khi vẫn nói, nuốt và thở bình thường lúc nghỉ chưa đủ để kết luận đường thở đang tắc nghẽn. Tuy vậy, nếu nghẹn tăng nhanh, giọng đổi hoặc bắt đầu khó lấy hơi, người bệnh cần được đánh giá y tế.

Xem cách nhận biết mức độ khó thở

Nuốt nước bọt đau họng kèm khó thở có cần cấp cứu không?

Đau họng khi nuốt kèm khó thở cần cấp cứu nếu người bệnh không nuốt nổi nước bọt, chảy dãi hoặc thở rít. Khi chờ hỗ trợ, không ép ăn uống hay dùng dụng cụ soi sâu trong họng. [3]

Xem các dấu hiệu cần cấp cứu

Trẻ bị viêm họng khó thở kèm ho ông ổng cần làm gì?

Trẻ ho ông ổng, khàn tiếng kèm khó thở cần được khám sớm vì có thể liên quan đến viêm thanh khí phế quản. Nếu trẻ thở rít ngay cả lúc nghỉ, lồng ngực rút lõm hoặc tím tái, hãy đưa trẻ đi cấp cứu. [5]

Xem dấu hiệu cần theo dõi ở trẻ

Tại sao đau họng và khó thở rõ hơn khi nằm?

Ngạt mũi và dịch tiết chảy xuống họng có thể khiến cảm giác vướng họng, ho hoặc ngạt rõ hơn khi nằm. Tuy nhiên, khó thở thực sự không nhất thiết do viêm họng; nếu triệu chứng tăng dần hoặc xuất hiện cả lúc nghỉ, người bệnh cần đi khám.

Xem lưu ý khi nghỉ ngơi và nằm ngủ

Có nên dùng mẹo chữa vướng cổ họng khó thở tại nhà?

Cạo gió, cắt lể hoặc đắp lá không xử lý được phù nề hay ổ mủ có thể chèn ép đường thở. Xông hơi quá nóng còn có nguy cơ gây bỏng; người bệnh không nên trì hoãn thăm khám để thử các mẹo này.

Xem những sai lầm cần tránh

Viêm họng khó thở khi nào cần đi khám sớm?

Người viêm họng kèm hụt hơi cần đi khám sớm khi nghẹn tăng dần, nuốt khó hơn hoặc ho khạc đờm từ sâu trong ngực. Nếu không nói trọn câu, tím tái hoặc đau ngực dữ dội, hãy gọi 115 để được cấp cứu.

Xem thời điểm cần đi khám

Mục lục bài viết (8 mục)

Đau rát, vướng nghẹn ở cổ kèm cảm giác khó lấy đủ hơi dễ khiến người bị viêm họng lo lắng, nhất là khi triệu chứng tăng lên lúc nuốt, nói chuyện hoặc nằm nghỉ. Với trẻ nhỏ, người có cơ địa dị ứng hay sẵn bệnh hô hấp, cảm giác này càng không thể xem nhẹ.

Tuy nhiên, không phải mọi trường hợp viêm họng kèm khó thở đều có cùng nguyên nhân và mức độ nguy hiểm. Việc nhầm lẫn giữa nghẹn ở cổ, thở rít, khò khè hay hụt hơi có thể khiến người bệnh chọn hướng xử trí chưa phù hợp, chậm nhận ra dấu hiệu cần được kiểm tra sớm.

Bài viết dưới đây sẽ giúp làm rõ vì sao viêm họng có thể gây khó thở, khi nào cần cấp cứu và cách chăm sóc phù hợp tại nhà.

1. Tại sao viêm họng lại khó thở? Nguyên nhân và biểu hiện

Infographic minh họa amidan sưng viêm làm hẹp đường thở, gây khó lấy hơi và ba mức biểu hiện.
Amidan sưng viêm làm hẹp đường thở và ba mức biểu hiện

Viêm họng khó thở xuất hiện khi niêm mạc họng, amidan hoặc mô xung quanh vùng họng sưng nhiều, làm khoảng trống dẫn khí xuống khí quản hẹp lại. Mô càng sưng, không khí càng khó đi qua, từ đó gây cảm giác khó thở.

Cảm giác thiếu hơi không phải biểu hiện điển hình của viêm họng nhẹ. Ở người bị viêm họng cấp, khó thở thường gợi ý amidan sưng gần chạm nhau, áp-xe quanh amidan, thành sau họng đang chèn vào lối dẫn khí. Ngoài ra, viêm thanh thiệt là tình trạng cấp cứu đường thở, có thể làm nắp sụn ở thanh quản phù nề, cản trở không khí xuống khí quản. [1]

Vùng sưng đôi khi tiến triển rất nhanh. Người nhà nên quan sát cách nói, khả năng nuốt, mức độ gắng sức để nhận ra sự thay đổi:

Mức độBiểu hiện
NhẹCổ họng vướng, nghẹn vẫn nói trọn câu, nuốt được, hít thở bình thường lúc nghỉ. Nhịp hô hấp đôi lúc nhanh hơn do lo lắng, sợ đau khi nuốt.
Đáng loGiọng trở nên ồm, đặc như đang ngậm vật nóng trong miệng – kiểu thay đổi còn được gọi là “hot potato voice”. Người mắc bệnh phải há miệng mới thấy dễ chịu, dễ nghẹn, sặc lúc nuốt nước bọt. [1]
Nghiêm trọngXuất hiện tiếng rít cao lúc hít vào, mất khả năng nuốt, nước dãi chảy nhiều; phải ngồi rướn cổ, vùng cổ, hõm ức co kéo theo từng nhịp; môi hay đầu ngón tay chuyển màu tím tái. [3]

Ngoài ra, cần phân biệt thở rít với khò khè. Âm rít cao, rõ nhất lúc hít vào, thường gợi ý vùng họng hay thanh quản đang hẹp; tiếng khò khè nổi rõ hơn lúc đẩy hơi ra, thường bắt nguồn từ phế quản bị thu hẹp. Thấy người nhà sốt cao, nghẹn cổ, khó lấy hơi, một số gia đình nghĩ do “trúng gió độc” rồi cạo gió, cắt lể, đắp lá. Những cách này không xử lý được mô sưng viêm, ổ mủ, trái lại dễ làm chậm thời điểm thăm khám. Việc tự mua kháng sinh, dùng thuốc chống viêm khi chưa được thăm khám có thể khiến việc điều trị không đúng nguyên nhân, đồng thời làm tăng nguy cơ đề kháng kháng sinh. Khi thăm khám, bác sĩ cần kiểm tra để lựa chọn thuốc đồng thời quyết định xem có cần chọc hút, rạch dẫn lưu ổ mủ hay không. [2]

Người cao tuổi, trẻ nhỏ, người mắc hen, COPD, bệnh tim mạch, suy giảm miễn dịch cần được theo dõi sát sao hơn khi bị viêm họng. Nếu cảm giác nghẹn, hụt hơi tăng dần, việc nuốt trở nên khó hơn, nên đưa họ đến cơ sở y tế để được kiểm tra sớm.

2. Dấu hiệu viêm họng kèm khó thở cần cấp cứu hoặc đi khám

Sơ đồ dấu hiệu viêm họng khó thở: co kéo ngực cần cấp cứu, ho khàn cần khám sớm.
Dấu hiệu viêm họng khó thở cần cấp cứu hoặc khám sớm

2.1. Những dấu hiệu khó thở kèm đau họng cần cấp cứu ngay

Viêm họng kèm khó thở cần được đặc biệt lưu ý khi triệu chứng xuất hiện đột ngột, nặng dần, ảnh hưởng đến khả năng nói, nuốt. Hãy gọi 115; đưa đến khoa cấp cứu gần nhất nếu xuất hiện một trong các dấu hiệu sau:

  • Khó thở tăng nhanh: Chỉ nói được câu ngắn; cổ, hõm ức, vùng dưới sườn co kéo; có tiếng rít khi hít vào; phải ngồi rướn cổ để thở.
  • Nuốt khó, sưng nhanh vùng miệng–cổ: mất khả năng nuốt được nước bọt, chảy nước dãi, giọng ồm; môi, lưỡi, cổ phù nề, có thể kèm mề đay, khò khè.
  • Dấu hiệu thiếu oxy – rối loạn tri giác: Môi, lưỡi, đầu ngón tay tím tái; lơ mơ, lú lẫn, khó đánh thức, ngất, mềm nhũn; ngừng thở kéo dài.
  • Đau ngực dữ dội: Đau đột ngột, bó chặt, kèm tim đập bất thường, vã mồ hôi, choáng váng, ngất.

Nếu khó thở xuất hiện đột ngột sau khi ăn, uống thuốc hoặc tiếp xúc với tác nhân nghi gây dị ứng, đặc biệt khi kèm sưng môi, lưỡi, nổi mề đay, cần nghĩ đến sốc phản vệ và cần được cấp cứu ngay.

Trong lúc chờ xe cấp cứu, giúp họ giữ bình tĩnh, duy trì tư thế dễ chịu nhất. Có thể để ngồi thẳng, hơi cúi về phía trước, nới lỏng quần áo quanh cổ, ngực; tránh tư thế nằm ngửa nếu cảm giác thiếu hơi tăng lên. [3]

Tránh ép ăn, uống hay nuốt thuốc. Tránh dùng tay, thìa hay dụng cụ vào miệng để cố kiểm tra sâu trong họng. Thuốc xịt, kháng sinh và corticoid chỉ dùng khi được bác sĩ kê cho tình huống này.

2.2. Các trường hợp viêm họng kèm khó thở cần khám sớm

Ngoài các tình huống cấp cứu đã nêu, nên đi khám sớm nếu đau tức ngực, tim đập bất thường tái diễn, ho khạc đờm từ sâu trong ngực hay xuất hiện những quãng ngừng hô hấp lúc ngủ rồi tự trở lại bình thường. Những biểu hiện này không chỉ liên quan đến tình trạng sưng họng, bác sĩ cần kiểm tra thêm để kiểm tra các bệnh lý như viêm phổi, bệnh lý màng phổi, tim mạch, ngưng thở khi ngủ. [4]

Trước buổi khám, người nhà nên ghi lại thời điểm khởi phát, diễn tiến lúc nằm, ngủ hay gắng sức, số lần ngừng thở cùng biểu hiện đi kèm. Những thông tin này giúp bác sĩ đánh giá nguyên nhân chính xác hơn.

Khi trẻ bị viêm họng khó thở, ho ông ổng, khàn tiếng, tiếng rít chỉ xuất hiện lúc quấy khóc là những biểu hiện nên được kiểm tra sớm để xác định viêm thanh khí phế quản. Nếu triệu chứng chuyển sang mức nghiêm trọng trong bảng trên, cần xử trí theo hướng cấp cứu. [5]

3. Cách chăm sóc khi viêm họng kèm khó thở và phòng tái phát

3.1. Hướng dẫn chăm sóc tại nhà khi đau họng, khó chịu nhẹ

Infographic năm cách chăm sóc đau họng nhẹ: phòng thoáng, thở chậm, rửa mũi, uống nước, kê cao đầu.
Năm cách chăm sóc đau họng nhẹ tại nhà

Việc chăm sóc tại nhà phù hợp khi không có dấu hiệu cấp cứu, người gặp triệu chứng vẫn tỉnh táo, nói, nuốt bình thường. Những cách dưới đây chủ yếu làm dịu vùng mũi – hầu họng, giữ dịch tiết bớt đặc, giảm kích ứng, không thay thế thăm khám hay phác đồ điều trị đã được chỉ định.

  • Giữ phòng nghỉ thông thoáng, duy trì độ ẩm phù hợp: Dùng máy tạo ẩm sạch ở mức 30–50%, giảm sử dụng nếu hơi nước đọng trên kính tường. Không đóng kín cửa hay trùm chăn dày để “ủ cho ra mồ hôi”. [6]
  • Ổn định tâm lý và nhịp hô hấp: Trấn an, hướng dẫn thả lỏng cổ, vai rồi duy trì nhịp hô hấp chậm, nhẹ nhàng để giảm gắng sức do lo lắng.
  • Rửa mũi bằng nước muối sinh lý: Dùng nước muối sinh lý 0,9% vô khuẩn cùng dụng cụ sạch để làm loãng dịch tiết, giảm ngạt mũi.
  • Uống nước, chọn thức ăn dễ nuốt: Uống từng ngụm nước mát hay ấm vừa; ưu tiên súp, cháo, sữa chua cùng các món mềm để làm dịu họng, giảm đau khi nuốt.
  • Kê cao đầu, vai khi ngủ: Nâng phần thân trên khoảng 30–45 độ để hạn chế dịch chảy xuống họng, giảm ho, ngạt về đêm.

Paracetamol hoặc ibuprofen có thể hỗ trợ giảm đau, hạ sốt; cần dùng đúng hướng dẫn và kiểm tra thành phần thuốc cảm cúm để tránh trùng hoạt chất. Kháng sinh chỉ dùng theo đơn khi bác sĩ nghi ngờ hoặc xác định nguyên nhân do vi khuẩn; không tận dụng đơn cũ, thuốc thừa hay thuốc của người khác.

Ngoài ra, người bệnh không nên cúi mặt trên chậu nước sôi, xông họng bằng hơi quá nóng. Cách này không làm giảm tình trạng sưng nghiêm trọng, ngược lại còn có nguy cơ gây bỏng mặt, mắt, niêm mạc hô hấp.

3.2. Chăm sóc sau viêm họng để hồi phục và hạn chế tái phát

Infographic chăm sóc sau viêm họng: uống nước, vệ sinh mũi họng, tránh khói bụi, ăn ngủ, vận động nhẹ.
Chăm sóc sau viêm họng để hạn chế tái phát

Sau đợt viêm cấp, ho, vướng đờm hoặc mệt đôi khi thuyên giảm chậm hơn cảm giác đau rát. Dù đã dễ chịu hơn, vùng mũi họng vẫn cần được chăm sóc nhẹ nhàng thêm một thời gian.

Nên tiếp tục uống đủ nước, vệ sinh mũi họng, giữ phòng thông thoáng ở độ ẩm phù hợp; tránh khói thuốc, bụi, nước hoa cùng tác nhân từng làm biểu hiện nặng hơn. Ngủ đủ, tuân thủ chỉ định dùng thuốc, trở lại vận động từng bước để hỗ trợ phục hồi.

Duy trì bữa ăn đa dạng với đủ các nhóm chất tinh bột, chất béo, chất đạm, rau xanh, trái cây, thực phẩm giàu vitamin, khoáng chất. Hạn chế rượu bia, thuốc lá, các món nhiều đường hoặc dầu mỡ; sắp xếp thời gian nghỉ ngơi, vận động nhẹ theo thể trạng, giảm căng thẳng qua thư giãn hay nhịp sinh hoạt điều độ.

Trường hợp sốt, đau họng, khó nuốt, hụt hơi quay lại hoặc tăng dần cần đi kiểm tra để xác định nguyên nhân, tránh dùng lại đơn thuốc cũ.

4. Tổng kết về viêm họng khó thở và lưu ý khi xử trí

Viêm họng thông thường chủ yếu gây đau rát, vướng họng, khó nuốt, ít khi cản trở hô hấp. Cảm giác nghẹn do ngạt mũi, vướng đờm cần được phân biệt với biểu hiện do amidan sưng, tổn thương thanh quản, áp-xe quanh amidan, phản ứng dị ứng, hen cùng các bệnh hô hấp khác. Nhờ đó, gia đình dễ lựa chọn đúng giữa chăm sóc, thăm khám, cấp cứu.

Sau khi đã được đánh giá, điều trị nguyên nhân, loại trừ nguy cơ ảnh hưởng đường thở, nếu người bệnh còn ho, đờm, đau rát họng, có thể tìm hiểu Thực phẩm bảo vệ sức khỏe Thiên Môn Bổ Phổi của Dược Bình Đông với vai trò hỗ trợ bổ phổi, giảm ho, giảm đờm và dịu họng do viêm họng, viêm phế quản. Sản phẩm không điều trị khó thở, không làm thông đường thở bị tắc và không thay thế thuốc hoặc phương pháp điều trị do bác sĩ chỉ định. [7] [8]

Lưu ý: Sản phẩm không phải là thuốc và không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh

Để lại bình luận

      Để lại lời nhắn

      Dược Bình Đông
      Logo
      Zalo

      Giỏ hàng