Viêm đa khớp: Nguyên nhân, triệu chứng và hướng dẫn phòng ngừa
Nội dung chính
Viêm đa khớp là tình trạng nhiều khớp cùng xuất hiện đau, sưng, cứng do bệnh tự miễn, nhiễm trùng, thoái hóa hoặc rối loạn chuyển hóa, từ đó làm giảm khả năng vận động.
Bệnh có thể gây dính khớp, teo cơ, biến dạng chi nếu tiến triển kéo dài; một số thể còn tác động đến tim, phổi, thận. Hướng kiểm soát thường gồm thuốc giảm đau, thuốc kháng viêm, thuốc chống thấp khớp theo chỉ định, kết hợp vật lý trị liệu cùng chế độ ăn hạn chế thực phẩm chế biến sẵn.
Bài viết gồm 8 phần chính: khái niệm, nhóm nguy cơ; triệu chứng; nguyên nhân; chẩn đoán; phương pháp điều trị bằng thuốc, vật lý trị liệu hoặc phẫu thuật; cách giảm nguy cơ; chế độ dinh dưỡng, vận động; cuối cùng là phần tổng kết kèm gợi ý hỗ trợ xương khớp.
Câu hỏi liên quan bài viết
Viêm đa khớp là gì và thường gặp ở những đối tượng nào?
Viêm đồng thời nhiều khớp có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi, nhưng thường gặp hơn ở người trên 40 tuổi và phụ nữ. Nguy cơ cũng tăng ở người có tiền sử gia đình mắc bệnh xương khớp hoặc duy trì lối sống thiếu lành mạnh. Các vị trí thường bị ảnh hưởng gồm khớp tay, vai, bàn chân, lưng, gối và khớp cùng chậu.
Viêm đa khớp có phải lúc nào cũng là viêm đa khớp dạng thấp không?
Viêm ở nhiều khớp không đồng nghĩa với viêm khớp dạng thấp, vì triệu chứng này còn có thể xuất phát từ nhiễm trùng, lupus, vảy nến hoặc thoái hóa khớp. Viêm khớp dạng thấp là một bệnh tự miễn cụ thể, còn viêm đa khớp là thuật ngữ mô tả số lượng khớp bị ảnh hưởng.
Những dấu hiệu nào giúp nhận biết sớm viêm đa khớp và khi nào cần đi khám?
Đau, sưng, nóng và cứng ở nhiều khớp là những dấu hiệu thường gặp, đôi khi kèm giảm khả năng vận động. Cứng khớp thường rõ hơn sau khi ngủ dậy và có thể dịu bớt khi vận động nhẹ. Người bệnh nên đi khám nếu triệu chứng kéo dài hoặc xuất hiện cùng sốt, phát ban, mệt mỏi, sưng hạch hay sụt cân.
Vì sao bị viêm đa khớp và những yếu tố nào làm tăng nguy cơ mắc bệnh?
Nguyên nhân gây viêm nhiều khớp có thể liên quan đến bệnh tự miễn, nhiễm trùng, thoái hóa, viêm mạch hoặc rối loạn chuyển hóa. Tuổi cao, giới tính nữ, yếu tố di truyền, hút thuốc và sử dụng chất kích thích có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh. Thói quen mang vác nặng hoặc sinh hoạt thiếu điều độ cũng tạo thêm áp lực lên hệ xương khớp.
Bệnh viêm đa khớp có nguy hiểm không và có thể gây ra những biến chứng nào?
Bệnh có thể gây biến chứng nghiêm trọng như dính khớp, cứng khớp, teo cơ, biến dạng tay chân và hạn chế vận động. Một số bệnh nền gây viêm nhiều khớp còn có khả năng ảnh hưởng đến tim, phổi, thận hoặc hệ thần kinh. Chậm thăm khám và điều trị có thể làm suy giảm chức năng khớp, gây nhiều bất tiện trong sinh hoạt.
Viêm đa khớp có chữa được không và thường được điều trị bằng cách nào?
Bệnh có thể được kiểm soát bằng nhiều phương pháp tùy nguyên nhân, mức độ tổn thương và tình trạng sức khỏe của từng người. Bác sĩ có thể chỉ định thuốc giảm đau, thuốc kháng viêm, thuốc chống thấp khớp, corticosteroid hoặc thuốc sinh học, kết hợp vật lý trị liệu. Phẫu thuật thường chỉ được cân nhắc khi tổn thương tiến triển nặng và các biện pháp bảo tồn không đáp ứng.
Người bị viêm đa khớp nên ăn gì, kiêng gì và vận động ra sao?
Chế độ chăm sóc phù hợp nên ưu tiên thực phẩm giàu omega-3, vitamin, chất xơ, canxi và vitamin D, đồng thời hạn chế đồ chế biến sẵn và nhiều dầu mỡ. Các hoạt động nhẹ như đi bộ, bơi hoặc yoga giúp duy trì độ linh hoạt của khớp khi được thực hiện vừa sức. Người bệnh cũng nên kiểm soát cân nặng, tránh mang vác nặng, hút thuốc và uống rượu bia.
Viêm đa khớp có thể gặp ở nhiều độ tuổi, không chỉ riêng người lớn tuổi. Bệnh gây đau, sưng, cứng tại nhiều khớp, từ đó ảnh hưởng đến khả năng vận động và sinh hoạt hằng ngày.
Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ nguyên nhân, dấu hiệu, phương pháp chẩn đoán, hướng điều trị cùng cách chăm sóc để chủ động bảo vệ sức khỏe xương khớp cho bản thân và gia đình.
1. Đôi nét về viêm đa khớp
Viêm đa khớp là tình trạng viêm xuất hiện đồng thời tại nhiều khớp, phổ biến ở bàn tay, vai, bàn chân, lưng, đầu gối hoặc khớp cùng chậu.
Bệnh có thể gặp ở mọi độ tuổi, song nguy cơ thường cao hơn ở người trên 40 tuổi, phụ nữ, người có tiền sử gia đình mắc bệnh xương khớp cùng nhóm duy trì lối sống thiếu lành mạnh.
Người bệnh thường cảm thấy đau nhức, sưng nóng, cứng khớp, kèm theo suy giảm khả năng vận động. Cứng khớp biểu hiện rõ nhất sau lúc ngủ dậy rồi dịu dần nhờ vận động nhẹ; một số trường hợp còn xuất hiện sốt, phát ban, chán ăn, sưng hạch, mệt mỏi hay sụt cân.
Các triệu chứng khởi phát đột ngột, kéo dài hoặc ngày càng nghiêm trọng là dấu hiệu người bệnh nên đến cơ sở y tế để xác định nguyên nhân. Việc chậm kiểm soát bệnh có thể dẫn đến dính khớp, teo cơ, biến dạng tay chân, từ đó làm giảm khả năng vận động.
2. Nguyên nhân dẫn tới bệnh viêm đa khớp
Viêm đa khớp không phải một bệnh lý đơn lẻ mà là biểu hiện có thể liên quan đến nhiều rối loạn trong cơ thể. Xác định đúng căn nguyên giúp bác sĩ lựa chọn phương pháp kiểm soát triệu chứng, hạn chế tổn thương khớp tiến triển.
| Nhóm nguyên nhân | Bệnh lý hoặc yếu tố liên quan | Tác động đến khớp |
|---|---|---|
| Bệnh tự miễn | Viêm khớp dạng thấp, viêm khớp vảy nến, lupus ban đỏ | Hệ miễn dịch tấn công nhầm các mô quanh khớp, từ đó gây viêm kéo dài tại nhiều vị trí. |
| Bệnh nhiễm trùng | Bệnh Lyme, lao, bệnh Whipple, Parvovirus, virus viêm gan, quai bị, sởi, HIV | Tác nhân gây bệnh hoặc phản ứng miễn dịch sau nhiễm trùng có thể làm nhiều khớp đau, sưng, cứng. |
| Viêm khớp phản ứng | Phản ứng viêm xuất hiện sau một số đợt nhiễm khuẩn | Các khớp có thể phát sinh triệu chứng dù tác nhân nhiễm trùng không trực tiếp hiện diện trong khớp. |
| Bệnh viêm mạch | Một số bệnh gây viêm thành mạch máu | Quá trình viêm toàn thân có thể ảnh hưởng đến mô khớp, tạo ra triệu chứng ở nhiều vị trí. |
| Thoái hóa hoặc rối loạn chuyển hóa | Thoái hóa khớp, một số rối loạn liên quan đến gan, thận hoặc chuyển hóa | Sự suy giảm cấu trúc khớp hay mất cân bằng chuyển hóa có thể gây đau, cứng, hạn chế vận động. |
| Thói quen gây quá tải khớp | Mang vác nặng, vận động lặp lại, làm việc sai tư thế, luyện tập quá sức | Áp lực kéo dài làm tổn thương sụn, gân, dây chằng cùng các mô quanh khớp, từ đó kích hoạt phản ứng viêm. |
| Chấn thương | Bong gân, tổn thương dây chằng, gãy xương hoặc va đập tại nhiều khớp | Tổn thương cấp tính hay lặp lại có thể gây viêm, sưng đau, giảm biên độ vận động tại các khớp bị ảnh hưởng. |
Nhiều nguyên nhân có thể tạo ra biểu hiện tương tự nên người bệnh khó tự xác định chỉ dựa trên triệu chứng. Người có nhiều khớp cùng sưng nóng, đau kéo dài, cứng rõ sau lúc ngủ dậy, hạn chế vận động hoặc kèm sốt, phát ban, mệt mỏi, sụt cân nên đi khám để tìm căn nguyên.
4. Phương pháp chẩn đoán viêm đa khớp
Bệnh viêm đa khớp có các biểu hiện khác nhau nên việc chẩn đoán khá phức tạp. Các bác sĩ chuyên khoa sẽ tiến hành nhiều thủ thuật cũng như phương pháp xét nghiệm để xác định vấn đề đang xảy ra là gì. Các phương pháp chẩn đoán đó có thể là:
- Xét nghiệm máu: Để tìm ra trong máu có sự hiện diện của virus hoặc yếu tố dạng thấp (RF), một loại protein có khả năng tấn công các mô khỏe mạnh trong cơ thể hay không?
- Khám tổng quát sức khỏe khớp: Để kiểm tra tình trạng giảm biên độ vận động của khớp, sưng nóng khớp,…
- Chụp X-quang, MRI…: Để tìm kiếm nguyên nhân gây đau khớp.
- Xét nghiệm dịch khớp: Để xác định dạng bệnh đang diễn ra như thế nào?
5. Phương pháp điều trị viêm đa khớp
Những phương pháp chữa trị bệnh lý này bao gồm:
5.1. Điều trị bằng thuốc
Các loại thuốc Tây y được sử dụng trong điều trị viêm đa khớp với mục đích giảm đau và cải thiện các triệu chứng kèm theo:
- Thuốc giảm đau, không kháng viêm như Paracetamol.
- Thuốc giảm đau, kháng viêm không steroid (NSAID) như nhóm thuốc chứa Ibuprofen, Naproxen và Diclofenac…
- Thuốc chống thấp khớp ví dụ như Methotrexate.
- Thuốc sinh học để điều chỉnh hệ thống miễn dịch nhằm giảm viêm khớp
- Corticosteroid để kiểm soát tình trạng viêm và giảm đau.
5.2. Vật lý trị liệu
Một số phương pháp vật lý trị liệu như chườm nóng, liệu pháp suối khoáng, bùn,… có hiệu quả cao trong việc hỗ trợ điều trị viêm đa khớp.
Ngoài ra, ngâm chân vào nước ấm với gừng trong 30 phút vào mỗi sáng có tác dụng lưu thông máu, giảm tình trạng cứng khớp.
5.3. Phẫu thuật
Trong các trường hợp sử dụng các phương pháp trên mà bệnh vẫn tiến triển nặng thì bác sĩ sẽ chỉ định phẫu thuật để điều trị bệnh. Phương pháp phẫu thuật chứa nhiều rủi ro nên người bệnh cần lắng nghe tư vấn kỹ từ bác sĩ và cân nhắc trước khi lựa chọn.
6. Cách phòng ngừa viêm đa khớp
Không phải mọi nguyên nhân gây viêm đa khớp đều có thể phòng tránh, đặc biệt với bệnh tự miễn hoặc yếu tố di truyền. Tuy nhiên, duy trì cân nặng phù hợp, ăn uống cân đối, vận động vừa sức và tránh hút thuốc có thể góp phần bảo vệ sức khỏe khớp. Người bệnh cũng nên hạn chế rượu bia, thực phẩm chế biến sẵn, món nhiều dầu mỡ và các thói quen làm tăng phản ứng viêm trong cơ thể.
Trong sinh hoạt, cần tránh mang vác quá nặng, vận động sai tư thế hoặc lặp lại một động tác trong thời gian dài. Giữ ấm cơ thể, nghỉ ngơi hợp lý và khám sức khỏe định kỳ giúp phát hiện sớm những bất thường tại khớp, từ đó có hướng xử lý phù hợp trước khi tổn thương tiến triển.
7. Hướng dẫn chăm sóc người bị viêm đa khớp
Chế độ ăn của người bệnh nên ưu tiên cá béo, các loại hạt cùng những thực phẩm cung cấp omega-3. Rau xanh, trái cây và thực phẩm giàu chất xơ như bông cải xanh, cà chua, cà rốt, cải xoăn hoặc cần tây giúp bổ sung vitamin, khoáng chất cần thiết. Sữa, sữa chua và phô mai có thể cung cấp canxi, vitamin D, nhưng khẩu phần cần điều chỉnh theo tình trạng sức khỏe và tư vấn chuyên môn.
Bên cạnh dinh dưỡng, người bệnh nên duy trì các hoạt động nhẹ như đi bộ, bơi hoặc yoga để giữ độ linh hoạt của khớp. Cường độ tập cần phù hợp với khả năng vận động, tránh cố gắng lúc khớp đang sưng đau rõ. Người chăm sóc cũng nên hỗ trợ người bệnh hạn chế mang vác nặng, sắp xếp thời gian nghỉ hợp lý và theo dõi các dấu hiệu bất thường để đi khám kịp thời.
8. Tổng kết
Viêm đa khớp cần được nhận biết sớm, thăm khám đúng lúc và kiểm soát bằng phương pháp phù hợp để hạn chế tổn thương khớp. Bên cạnh điều trị theo hướng dẫn chuyên môn, người bệnh nên duy trì chế độ ăn lành mạnh, vận động vừa sức và tránh các thói quen làm tăng áp lực lên khớp.
Thảo Linh Tiên là sản phẩm bảo vệ sức khỏe của Dược Bình Đông, kết hợp các dược liệu như Dây đau xương, Đỗ trọng, Kê huyết đằng, Ngưu tất, Độc hoạt, Mộc qua và Cốt toái bổ. Sản phẩm hỗ trợ bổ xương khớp, giảm đau nhức, tê mỏi chân tay do viêm khớp, thoái hóa khớp và phong thấp.
Để tìm hiểu thêm về Thảo Linh Tiên, bạn có thể liên hệ Dược Bình Đông qua hotline (028) 39 808 808 để được tư vấn.
